जकार्ता : इंडोनेशियात अनाक क्राकाटोआ ज्वालामुखीच्या उद्रेकामुळे मोठी खळबळ उडाली आहे. ज्वालामुखीतून बाहेर पडणारी राख आणि धुराचे लोट मोठ्या प्रमाणात हवेत पसरल्याने हवाई वाहतुकीवर गंभीर परिणाम झाला आहे. सुरक्षेच्या कारणास्तव तब्बल आठ विमानतळांवरील विमानसेवा तात्पुरती बंद करण्यात आली आहे. सुमारे १ लाख ७० हजार प्रवासी विमानतळांवर अडकले आहेत.
जकार्तातील सोकार्नो-हाटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ रविवारी सकाळी बंद करण्यात आलेले पहिले विमानतळ होते. विमानतळाच्या आसपासच्या हवाई क्षेत्रात ज्वालामुखीची राख आढळून आल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला. इंडोनेशियाच्या परिवहन मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, या परिस्थितीमुळे तब्बल १,५५८ विमानांच्या उड्डाणांना विलंब झाला आहे.
सिंगापूरसह आंतरराष्ट्रीय विमानसेवांना फटका
ज्वालामुखीच्या राखेमुळे विमानसेवेतील व्यत्ययाचा सर्वाधिक परिणाम सिंगापूरला जाणाऱ्या आणि सिंगापूरहून येणाऱ्या विमानांवर झाला आहे. याशिवाय दोहा, सिडनी आणि क्वालालंपूर या महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय मार्गांवरील विमानसेवाही प्रभावित झाली आहे.
ज्वालामुखीची राख पश्चिम जावाच्या दिशेने पसरत असल्याचे आढळून आल्यानंतर आणखी काही विमानतळ तात्पुरते बंद करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. प्रवाशांची गैरसोय टाळण्यासाठी विमान कंपन्यांनी रद्द झालेल्या विमानांच्या तिकिटांचे पैसे लवकर परत करावेत आणि आगामी उड्डाणांबाबत प्रवाशांना वेळेवर माहिती द्यावी, असे आवाहन परिवहन मंत्री दुडी पुरवागांधी यांनी केले आहे.
१५ हजार मीटर उंचीपर्यंत राखेचे लोट
इंडोनेशियाच्या हवामानशास्त्र संस्थेच्या (BMKG) माहितीनुसार, ज्वालामुखीतून बाहेर पडलेली राख जावा बेटाच्या दिशेने सुमारे २० हजार फूट (६ हजार मीटर) उंचीपर्यंत पोहोचली आहे. तर सुमात्राच्या दिशेने ही राख तब्बल ५० हजार फूट (१५ हजार मीटर) उंचीपर्यंत गेल्याचे आढळले आहे.
ज्वालामुखीचा उद्रेक शुक्रवारी रात्री उशिरा सुरू झाला. त्यानंतर परिसरात मोठे स्फोट आणि लाव्हाच्या फवाऱ्यांचा आवाज ऐकू येत होता. रविवारी पहाटेही आणखी दोन स्फोट झाल्याची माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली.
रहिवाशांना घरातच राहण्याचे आवाहन
ज्वालामुखीच्या राखेमुळे श्वसनाचा त्रास तसेच डोळे आणि त्वचेवर परिणाम होण्याची शक्यता असल्याने बाधित भागातील नागरिकांनी घरातच राहावे आणि बाहेर पडताना मास्कचा वापर करावा, असे आवाहन आरोग्य विभागाकडून करण्यात आले आहे. स्थानिक वृत्तपत्र कोम्पासच्या वृत्तानुसार, राखेमुळे अनेक विद्यार्थी आणि नागरिकांना डोळ्यांची जळजळ होण्याच्या तक्रारी जाणवल्या. त्यामुळे काही शाळांनी कामकाज बंद ठेवले. डोळ्यांच्या त्रासामुळे काही मच्छिमारांनीही समुद्रात जाणे टाळले.
एका स्थानिक रहिवाशाने सांगितले की, शुक्रवारच्या संध्याकाळपासून त्याच्या डोळ्यांत वाळूचे बारीक कण गेल्यासारखी जळजळ होत होती. घराबाहेर साचणारी राख आणि धूळ इतकी मोठ्या प्रमाणात आहे की, अंगण वारंवार साफ करावे लागत असल्याचे त्याने सांगितले.
२०१८ मध्येही अनाक क्राकाटोआने केला होता कहर
‘अनाक क्राकाटोआ’ म्हणजे ‘क्राकाटोआचे अपत्य’. १८८३ मध्ये झालेल्या विनाशकारी माऊंट क्राकाटोआ ज्वालामुखीच्या उद्रेकानंतर तयार झालेल्या कॅल्डेरामधून हा ज्वालामुखी समुद्रातून वर आला. तेव्हापासून तो अधूनमधून सक्रिय राहिला आहे.
डिसेंबर २०१८ मध्ये अनाक क्राकाटोआचा काही भाग समुद्रात कोसळला होता. त्यातून निर्माण झालेल्या प्रचंड त्सुनामीमुळे ४०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला होता, तर सुमात्रा आणि जावा बेटांच्या किनारपट्टीवरील हजारो नागरिक विस्थापित आणि जखमी झाले होते.
‘रिंग ऑफ फायर’मध्ये इंडोनेशियाचे स्थान
इंडोनेशिया हा पॅसिफिक रिंग ऑफ फायर या अत्यंत सक्रिय भूकंपीय पट्ट्यात येतो. पॅसिफिक महासागराभोवती पसरलेल्या या पट्ट्यात ज्वालामुखी, भूकंप आणि टेक्टोनिक प्लेट्सच्या हालचाली मोठ्या प्रमाणात आढळतात. सुमारे ४० हजार किलोमीटर लांबीच्या या पट्ट्यात जगातील बहुतांश सक्रिय ज्वालामुखी आणि भूकंपक्षेत्रे आहेत.
अनाक क्राकाटोआच्या ताज्या उद्रेकामुळे इंडोनेशियातील हवाई वाहतूक विस्कळीत झाली असून, परिस्थितीवर प्रशासन आणि संबंधित यंत्रणांकडून बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे.