होर्मुज समुद्रात इराणने आणखी एका व्यापारी जहाजावर हल्ला केल्यानंतर अमेरिकेची एअरस्ट्राइक; आखाती देशांमध्ये हाय-अलर्ट जारी.
तेहरान : आखाती देशांमध्ये सध्या अत्यंत संवेदनशील आणि स्फोटक परिस्थिती निर्माण झाली असून अमेरिका आणि इराण यांच्यातील थेट लष्करी संघर्ष आता एका नव्या आणि अत्यंत धोकादायक वळणावर पोहोचला आहे. होर्मुज स्ट्रेटमध्ये इराणने केलेल्या एका आगळिकीला अमेरिकेने अत्यंत आक्रमक आणि भीषण प्रत्युत्तर दिले आहे. होर्मुजच्या समुद्रात सायप्रसचा ध्वज असलेल्या एका व्यापारी कंटेनर जहाजावर इराणने क्षेपणास्त्र हल्ला केला होता, ज्यामध्ये जहाजाचे इंजिन पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले आणि चालक दलातील एक सदस्य बेपत्ता झाला. या घटनेचा थेट बदला घेण्यासाठी अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने शनिवारी मध्यरात्री इराणच्या मुख्य भूमीवर आजवरचा सर्वात मोठा हवाई हल्ला केला. या तिसऱ्या टप्प्यातील एअरस्ट्राइक दरम्यान अमेरिकन लढाऊ विमानांनी इराणच्या अणुकेंद्र असलेले बुशहर, असालुयेह, बंदर-ए-देयर, जास्क आणि चाबहार या पाच अत्यंत महत्त्वाच्या शहरांमधील तब्बल १४० लष्करी तळांना लक्ष्य करत बॉम्बवर्षाव केला. अमेरिकेच्या या अनपेक्षित आणि वादळी कारवाईमुळे संपूर्ण आखाती क्षेत्रात युद्धाचा तीव्र भडका उडाला आहे.
अमेरिकेच्या या भीषण एअरस्ट्राइकनंतर इराणनेही अत्यंत आक्रमकपणे प्रत्युत्तर देण्यास सुरुवात केली असून यामुळे आखाती देशांमधील भूराजकीय संबंध पूर्णपणे पणाला लागले आहेत. इराणच्या सरकारी माध्यमांनी दिलेल्या माहितीनुसार, इराणी सैन्याने कुवैत आणि बहरीनमध्ये असलेल्या अमेरिकन लष्करी तळांवर ड्रोन आणि मिसाईलद्वारे प्रतिहल्ला चढवला आहे. कुवैतमधील अमेरिकेची अत्यंत सुरक्षित मानली जाणारी पॅट्रियट एअर डिफेन्स सिस्टीम, रडार यंत्रणा आणि दारूगोळा डेपो यांना लक्ष्य केल्याचा दावा इराणने केला आहे, तर बहरीनमधील अमेरिकेच्या नौदलाच्या पाचव्या आरमाराच्या दळणवळण केंद्रांवर ड्रोन डागण्यात आले आहेत. या प्रतिहल्ल्यानंतर कतर, संयुक्त अरब अमिराती आणि जॉर्डन या देशांमध्ये संभाव्य क्षेपणास्त्र हल्ल्याच्या भीतीने हाय-अलर्ट जारी करण्यात आला असून कतरमध्ये अनेक मोठे स्फोट ऐकू आल्यानंतर सायरन वाजवून नागरिकांना सतर्क करण्यात आले आहे. इराणचे नवनियुक्त सुप्रीम लीडर मुजतबा खामेनेई यांनी आपल्या वडिलांच्या आणि युद्धात मारल्या गेलेल्या सैनिकांच्या रक्ताचा थेंब न थेंब वसूल करण्याची थेट घोषणा केल्यामुळे हा संघर्ष आता केवळ प्रादेशिक न राहता वैयक्तिक आणि भावनिक अस्मितेचा मुद्दा बनत चालला आहे.
या संपूर्ण महायुद्धाच्या मागे 'होर्मुज स्ट्रेट'वर नियंत्रण मिळवण्याचा सामरिक संघर्ष दडला आहे. जगातील एकूण खनिज तेलाच्या वाहतुकीचा एक मोठा हिस्सा याच अरुंद सामुद्रधुनीतून होतो आणि त्यावर आपले पूर्ण वर्चस्व असावे, अशी इराणची रणनीती आहे. इराणने या मार्गावरून जाणाऱ्या जहाजांवर स्वतःच्या ट्रान्झिट अथॉरिटीकडे नोंदणी करण्याची सक्ती केली होती, ज्याला ओमानने आपल्या किनारपट्टीजवळ नवीन सागरी मार्ग सुरू करून शह देण्याचा प्रयत्न केला. आपला हातातून निसटणारा ताबा आणि अमेरिकेचा वाढत चाललेला हस्तक्षेप पाहून इराणने या मार्गावरील व्यापारी जहाजांना लक्ष्य करण्याचे धोरण अवलंबले. दुसरीकडे, या सागरी मार्गाची सुरक्षा आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापाराची अखंडता राखण्यासाठी अमेरिका कटिबद्ध असून त्यांनी इराणची आर्थिक कोंडी करण्यासाठी एक अत्यंत गुप्त आणि दूरगामी योजना आखली आहे. 'मिडल ईस्ट आय'च्या एका अहवालानुसार, अमेरिका आता इराक आणि सीरियाच्या माध्यमातून थेट भूमध्य समुद्रापर्यंत सुमारे ८०० किलोमीटर लांबीची एक नवीन तेल पाईपलाईन पुनरुज्जीवित करत आहे. यामुळे इराकला होर्मुज स्ट्रेटचा वापर न करता आपले तेल थेट युरोप आणि जगाला विकता येईल, ज्यामुळे होर्मुज स्ट्रेटचे आणि पर्यायाने इराणचे जागतिक महत्त्व पूर्णपणे संपुष्टात येईल.
या वाढत्या युद्धजन्य परिस्थितीमुळे दोन्ही देशांमधील राजनैतिक संवादाचे दरवाजे पूर्णपणे बंद झाले असून जुने करार मोडीत निघत आहेत. इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बाघेर गालिबाफ यांनी उघडपणे सोशल मीडियावर दोन्ही देशांमधील सामंजस्य करारातील होर्मुज स्ट्रेटशी संबंधित असलेल्या अनुच्छेद-५ ची प्रत जाहीर करत 'करार पाळला नाही तर किंमत चुकवावी लागेल' असा थेट इशारा अमेरिकेला दिला आहे. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांनीही अमेरिकेवरच करार मोडल्याचा आरोप केला आहे, तर दुसरीकडे इराणचे कार्यवाह संरक्षण मंत्री मजीद इब्न अल-रेजा यांनी या युद्धाच्या काळात इराणने आपल्या ड्रोन निर्मितीची क्षमता तिप्पट वाढवली असल्याचा दावा केला असून हा संघर्ष दीर्घकाळ चालवण्याची तयारी दर्शवली आहे. अमेरिकेतून डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला थेट इशारा दिला असून जर त्यांच्यावर किंवा अमेरिकेच्या कोणत्याही नागरिकावर हल्ला झाला, तर हजारो मिसाईल्सद्वारे इराणचा नामोनिशाण मिटवण्याचे आदेश आधीच दिल्याचे स्पष्ट केले आहे. ओमान सारखे देश या दोन महासत्तांमध्ये मध्यस्थी करण्याचा आटोकाट प्रयत्न करत असले, तरी जोपर्यंत होर्मुज समुद्रात व्यापारी जहाजांची सुरक्षितता सुनिश्चित होत नाही, तोपर्यंत मागे हटणार नाही या भूमिकेवर अमेरिका ठाम असल्याने येणारा काळ अत्यंत संघर्षाचा आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेला हादरा देणारा ठरणार यात शंका नाही.
