उद्योगपती भारत राज पुंज यांची गोव्यासह ८ राज्यांतील ११२ कोटींची मालमत्ता तात्पुरती जप्त

पणजी : देशातील कॉर्पोरेट क्षेत्रातील वाढत्या आर्थिक गुन्हेगारीला चाप लावण्यासाठी केंद्रीय यंत्रणांनी आता अधिक आक्रमक पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. याचाच एक भाग म्हणून, ईडीच्या (ED) जयपूर विभागीय कार्यालयाने ७ जुलै २०२६ रोजी अत्यंत मोठी आणि देशव्यापी कारवाई केली. या कारवाईअंतर्गत, मेसर्स एलईईएल इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड (पूर्वीचे मेसर्स लॉयड इलेक्ट्रिक अँड इंजिनिअरिंग लिमिटेड) आणि तिचा मुख्य प्रवर्तक भारत राज पुंज यांच्यासह इतरांविरुद्ध मनी लाँड्रिंग प्रतिबंधक कायद्यांतर्गत (पीएमएलए) गुन्हा नोंदवून कारवाईचा बडगा उगारण्यात आला. ईडीने या समूहाची तब्बल ११२ कोटी ९० लाख रुपयांची देश-विदेशातील एकूण २२ जंगम आणि स्थावर मालमत्ता तात्पुरत्या स्वरूपात जप्त केली आहे. यात गोव्यातील एका मालमत्तेचाही समावेश आहे. 

या प्रकरणी सीबीआयने भारतीय दंड संहिता, १८६० आणि भ्रष्टाचार प्रतिबंधक कायदा १९८८ च्या विविध कलमांतर्गत एलईईएल इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड, भारत राज पुंज आणि कंपनीच्या इतर वरिष्ठ अधिकाऱ्यांविरुद्ध गुन्हा दाखल केला होता. सीबीआयने तपासाअंती न्यायालयात सादर केलेल्या आरोपपत्रातून असे स्पष्ट झाले होते की, कंपनीच्या मुख्य प्रवर्तकांनी आणि उच्चपदस्थ व्यवस्थापकीय अधिकाऱ्यांनी संगनमत करून एक मोठा गुन्हेगारी कट रचला होता. स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या (एसबीआय) नेतृत्वाखालील बँकांच्या एका मोठ्या समूहाची फसवणूक करणे हा या कटाचा मुख्य उद्देश होता. आरोपींनी बँकांची दिशाभूल करण्यासाठी आणि अधिक कर्ज लाटण्यासाठी पूर्णपणे बनावट, फेरफार केलेली आणि दिशाभूल करणारी वित्तीय विधाने बँकांकडे सादर केली होती. या फसवणुकीमुळे स्टेट बँक ऑफ इंडिया आणि आयडीबीआय बँकेचे अंदाजे ३७६ कोटी रुपयांचे प्रचंड आणि बेकायदेशीर नुकसान झाले आहे.

ईडीने पीएमएलए अंतर्गत केलेल्या समांतर आणि सखोल तपासात या संपूर्ण आर्थिक घोटाळ्याची अत्यंत धक्कादायक आणि क्लिष्ट कार्यपद्धती उघड झाली आहे. संशयितांनी बँकेकडून व्यवसाय वाढवण्याच्या नावाखाली घेतलेला निधी स्वतःच्या वैयक्तिक फायद्यासाठी वळवण्यासाठी अत्यंत पद्धतशीर आणि सुनियोजित योजना आखली होती. त्यांनी कंपनीच्या मुख्य खात्यांचे लेजर आणि ताळेबंद पूर्णपणे खोटे आणि बनावटरित्या तयार केले. कंपनीची आर्थिक स्थिती बाजारात अत्यंत मजबूत आहे असे भासवण्यासाठी त्यांनी कंपनीच्या मालमत्ता, इन्व्हेंटरीज आणि बाजारातून येणे असलेल्या रकमांचे मूल्य कमालीचे फुगवून दाखवले. यामुळे राष्ट्रीयीकृत बँकांचा कंपनीवर विश्वास बसला आणि कंपनीला सातत्याने नवीन कर्ज सुविधा आणि पतपुरवठा मिळत राहिला, ज्याचा वापर केवळ वैयक्तिक संपत्ती निर्माण करण्यासाठी केला गेला.

बँकांकडून लाटलेला हा कोट्यवधी रुपयांचा निधी मूळ व्यावसायिक कामात वापरण्याऐवजी प्रवर्तकांच्या थेट नियंत्रणात असलेल्या आणि त्यांच्याशी संबंधित असलेल्या शेल (बनावट) कंपन्यांच्या अंतर्गत जाळ्यामार्फत संपूर्ण भारतात वळवण्यात आला. एवढेच नव्हे तर, हा पैसा वैध गुंतवणूक आणि कर्ज असल्याचे भासवून परदेशातील अनेक उपकंपन्यांमध्ये पाठवण्यात आला. ईडीच्या तपासात असेही दिसून आले की, या निधीचा एक खूप मोठा हिस्सा बँकांना पुन्हा कधीच प्राप्त करता आला नाही, कारण तो परदेशातील कंपन्यांच्या माध्यमातून पद्धतशीरपणे लपवून ठेवण्यात आला होता. मनी लाँड्रिंगच्या अंतिम टप्प्यात, हा वळवलेला गुन्ह्याचा पैसा प्रवर्तकांच्या कुटुंबातील सदस्यांच्या आणि संबंधित शेल कंपन्यांच्या नावावर स्थावर मालमत्ता खरेदी करण्यासाठी वापरण्यात आला. धक्कादायक बाब म्हणजे, यातील काही मालमत्ता नंतरच्या काळात विकून त्यातून आलेली रक्कम पुंज कुटुंबाच्या दैनंदिन वैयक्तिक आणि व्यावसायिक खर्चासाठी वापरण्यात आली, ज्यामध्ये भारत राज पुंज यांची आई रेणू पुंज यांच्या नावाचा आणि त्यांच्या खात्यांचाही समावेश आहे.

ईडीने जप्त केलेल्या २२ मालमत्तांचा विस्तार केवळ भारतातच नव्हे तर सातासमुद्रापार अमेरिकेतही असल्याचे तपासातून सिद्ध झाले आहे. जप्त करण्यात आलेल्या मालमत्तांमध्ये मोकळी जमीन, औद्योगिक भूखंड, आणि गोव्यासह दिल्ली, उत्तराखंड, गुजरात, मध्य प्रदेश, तेलंगणा, महाराष्ट्र आणि तामिळनाडू या आठ राज्यांमधील आलिशान निवासी मालमत्तांचा समावेश आहे. याशिवाय, आरोपींनी बँकांना लुटलेल्या पैशातून अमेरिकेतील टेक्सास राज्यातील ह्युस्टन येथे एक अत्यंत महागडी निवासी मालमत्ता खरेदी केली होती. ही आंतरराष्ट्रीय मालमत्ता भारत राज पुंज आणि त्यांची पत्नी पूजा पुंज यांच्या संयुक्त नावावर नोंदवलेली होती. परदेशात दडवून ठेवलेला हा गुन्ह्याचा पैसा (प्रोसीड्स ऑफ क्राईम) असल्याचे तांत्रिक पुराव्यांच्या आधारे स्पष्ट झाल्यावर ईडीने या अमेरिकेतील घरासह आरोपींच्या विविध बँकांतील शिल्लक रकमा, मुदत ठेवी आणि म्युच्युअल फंड गुंतवणुकीवर थेट टाच आणली आहे. हा संपूर्ण तपास अजूनही प्राथमिक आणि तांत्रिक टप्प्यात असून येत्या काळात आणखी काही धक्कादायक खुलासे होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.