२८-२९ जूनला विस्तार : धर्मेंद्र प्रधान आणि हरदीप सिंग पुरी यांची मंत्रिमंडळातून उचलबांगडी होण्याची दाट शक्यता.
नवी दिल्ली: केंद्र सरकारमध्ये आगामी काही दिवसांत अत्यंत मोठे आणि दूरगामी परिणाम करणारे राजकीय फेरबदल होणार असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी येत्या रविवारी म्हणजेच २८ जून किंवा सोमवारी २९ जून रोजी आपल्या मंत्रिमंडळाचा विस्तार आणि पुनर्रचना करण्याची दाट शक्यता आहे. या प्रस्तावित फेरबदलामुळे दिल्लीच्या राजकीय वर्तुळातील वातावरण कमालीचे तापले असून अनेक प्रस्थापित नेत्यांचे धाबे दणाणले आहेत. अधिकृत घोषणा अद्याप झालेली नसली तरी, २३ जून रोजी पंतप्रधान मोदी यांनी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांची घेतलेली भेट आणि त्यानंतर गृहमंत्री अमित शाह यांनी गुरुवारी केलेली चर्चा, ही या मोठ्या विस्ताराची अंतिम पूर्वतयारी मानली जात आहे. आगामी काळातील उत्तर प्रदेशसह इतर राज्यांच्या विधानसभा निवडणुका डोळ्यांसमोर ठेवून हा संपूर्ण आराखडा तयार करण्यात आल्याचे बोलले जात आहे.
या फेरबदलाची पहिली मोठी ठळक घडामोड म्हणजे केंद्रीय राज्यमंत्री जॉर्ज कुरियन यांनी दिलेला राजीनामा. केरळमधील भाजपचे ज्येष्ठ ख्रिश्चन नेते असलेल्या ६५ वर्षीय कुरियन यांचा मध्य प्रदेशातून असलेला राज्यसभा कार्यकाळ २४ जून रोजी संपला. पक्षाने त्यांना पुन्हा उमेदवारी न देण्याचा निर्णय घेतल्यामुळे, खासदारकी संपताच नियमानुसार त्यांनी २३ जून रोजी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला आणि राष्ट्रपतींनी तो तात्काळ मंजूर केला. १९८० पासून पक्षाशी एकनिष्ठ राहिलेल्या आणि केरळमध्ये भाजपचा पाया विस्तारणाऱ्या कुरियन यांनी नुकतीच २०२६ ची केरळ विधानसभा निवडणूक कांजिरपल्ली मतदारसंघातून लढवली होती, मात्र त्यात त्यांचा पराभव झाला. त्यांच्या एक्झिटमुळे आता मंत्रिमंडळात नवीन चेहऱ्यांसाठी जागा मोकळी झाली आहे.
महाराष्ट्राच्या राजकारणाच्या दृष्टीने या फेरबदलात अत्यंत मोठी बातमी समोर येत आहे. एनडीएच्या पाठीशी ६ खासदार भक्कमपणे उभे करणाऱ्या उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वातील शिवसेना गटाला केंद्र सरकारकडून मोठे बक्षीस मिळण्याची शक्यता आहे. उपमुख्यमंत्री शिंदेंचे सुपुत्र आणि खासदार श्रीकांत शिंदे यांना थेट केंद्रीय शिक्षण कॅबिनेट मंत्री म्हणून संधी दिली जाऊ शकते. त्याच वेळी, महाराष्ट्रातील अंतर्गत खांदेपालटात सध्या आरोग्य मंत्रालयाची जबाबदारी सांभाळणारे प्रतापराव जाधव यांच्याकडून हे खाते काढून घेऊन ते संजय जाधव यांच्याकडे सोपवले जाण्याची चर्चा आहे; जाधव यांच्याकडे केवळ आयुष मंत्रालयाचा प्रभार राहू शकतो. याशिवाय, ठाकरे गटातून नुकतेच शिंदे गटात सामील झालेले धाराशिवचे खासदार ओमराजे निंबाळकर यांनाही नव्या रचनेत स्थान मिळण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात असल्याने महाराष्ट्राचे वजन दिल्लीत वाढणार आहे.
या फेरबदलात सर्वात मोठा धक्का देशाच्या आर्थिक आणि धोरणात्मक निर्णय प्रक्रियेला बसण्याची शक्यता आहे. विद्यमान अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांच्याकडील अर्थखाते काढून घेतले जाऊ शकते, अशी धक्कादायक माहिती सूत्रांकडून मिळत आहे. त्यांना देशाचे शिक्षण म्हणजेच मानव संसाधन विकास मंत्रालय (HRD) दिले जाण्याची शक्यता असून, त्यांच्या जागी थेट रिझर्व्ह बँकेचे माजी गव्हर्नर आणि पंतप्रधानांचे माजी प्रधान सचिव शक्तिकांत दास यांना पूर्णवेळ कॅबिनेट मंत्री म्हणून आणण्याचा विचार सुरू आहे. हा बदल देशाच्या आर्थिक धोरणांना एक नवी दिशा देण्यासाठी केला जात असल्याचे मानले जात आहे. दुसरीकडे, सध्याचे शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान आणि केंद्रीय नागरी विमानवाहू मंत्री हरदीप सिंग पुरी या दोन बड्या चेहऱ्यांना मंत्रिमंडळातून डच्चू मिळण्याची चिन्हे आहेत.
भाजपने आपल्या 'एक व्यक्ती, एक पद' या तत्त्वाचे काटेकोर पालन करण्याचे ठरवले आहे. त्यानुसार उत्तर प्रदेशातील महत्त्वाचे नेते आणि केंद्रीय अर्थ राज्यमंत्री पंकज चौधरी यांच्यासह हर्ष मल्होत्रा यांना सरकारी जबाबदारीतून मुक्त केले जाण्याची शक्यता आहे. त्यांना आगामी उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर भाजपच्या केंद्रीय संघटनेत अधिक सक्रिय आणि मोठी पदे देऊन मैदानात उतरवले जाईल. त्यांच्या जागी मेरठचे प्रसिद्ध खासदार अरुण गोविल, खजुराहोचे खासदार व्ही. डी. शर्मा आणि बिहारमधील महाराजगंजचे खासदार जनार्दन सिंह सिग्रीवाल यांना मंत्रिमंडळात सामावून घेऊन उत्तर भारतातील जातीय आणि प्रादेशिक समीकरणांची जुळवाजुळव केली जाणार आहे.
महत्त्वाची बाब म्हणजे पश्चिम बंगालमधील तृणमूल काँग्रेसमध्ये (TMC) मोठी फूट पाडून बाहेर पडलेल्या काकोली घोष, सुदीप बंदोपाध्याय आणि शताब्दी रॉय या नेत्यांचा केंद्रीय मंत्रिमंडळात समावेश करण्याबाबत प्रामुख्याने विचार सुरू आहे. ममता बॅनर्जी यांना शह देण्यासाठी भाजपचा हा मोठा मास्टरस्ट्रोक मानला जात आहे. पंजाब आणि बिहारमधील राजकारणाचा विचार करता राघव चड्ढा किंवा अशोक मित्तल यांच्यापैकी एकाला कॅबिनेटमध्ये स्थान मिळू शकते. तसेच रवनीत सिंग बिट्टू यांच्या जागी तरुण चुग यांना आणण्याची आणि खुद्द नितीश कुमार यांच्या भूमिकेबाबतही मोठी चर्चा सुरू आहे. अगदी ऊर्जा मंत्री मनोहर लाल खट्टर यांच्याकडील खाते बदलण्यापासून ते अर्धा डझन राज्यमंत्र्यांना डच्चू देण्यापर्यंतच्या या घडामोडींमुळे रविवार आणि सोमवारचा दिवस भारतीय राजकारणाचा चेहरामोहरा बदलणारा ठरणार आहे.
