एका विशाल आणि घनदाट जंगलात एक जुनं वडाचं झाड होतं. त्या झाडाच्या एका ढोलीत 'गुलू' नावाचं एक छोटं घुबड राहायचं. गुलू दिसायला खूप गोंडस होतं त्याचे डोळे मोठे आणि पिवळेधमक होते. पण गुलूची एक अडचण होती. निसर्गनियमानुसार त्याला रात्रीचं स्वच्छ दिसायचं आणि दिवसा मात्र प्रखर प्रकाशामुळे त्याचे डोळे दिपायचे. त्यामुळे तो रात्रभर जागा राहायचा आणि सूर्य वर आला की ढोलीत जाऊन गुपचूप झोपायचा.
जंगलातले इतर प्राणी मात्र गुलूला खूप चिडवायचे. सकाळी जेव्हा ससे बागडायचे, हरणं उड्या मारायची आणि माकडं झाडावर खेळायची, तेव्हा गुलू झोपलेला असायचा. "अरे हा कसला आळशी प्राणी! जग जेव्हा जागे असते तेव्हा हा झोपतो," असं म्हणून कावळे त्याला कावकाव करून उठवायचा प्रयत्न करायचे. माकडं त्याच्या ढोलीबाहेर येऊन हसायची आणि म्हणायची, "गुलू, तू तर जगापेक्षा वेगळाच आहेस! रात्री काय करतोस कुणास ठाऊक?" बिचारा गुलू मनातून खूप दुखावला जायचा. त्याला वाटायचं, आपणही इतरांसारखं दिवसा का नाही जगू शकत?
अशातच एक दिवस त्या जंगलात एक नवा पाहुणा आला. ते होतं 'चीकू' नावाचं वटवाघूळ. चीकूने त्याच वडाच्या झाडाच्या एका फांदीला स्वतःला उलटं टांगून घेतलं. दिवसभर चीकू तसाच उलटा टांगलेला असायचा. प्राण्यांनी जेव्हा हे पाहिलं, तेव्हा त्यांची हसण्याची हिंमत झाली नाही. उलट, वटवाघळाचा तो विचित्र अवतार, त्याचे काळे पंख आणि ते उलटं लटकणं बघून प्राणी घाबरले. "बापरे! हा कोणतरी भयंकर प्राणी दिसतोय. हा तर सरळ उभाही राहत नाही," असं म्हणत प्राणी त्याच्यापासून लांब पळू लागले.
गुलूने ढोलीतून हे सगळं पाहिलं. त्याला नवल वाटलं की, "मी दिवसा झोपतो तर सगळे मला हसतात, आणि हे वटवाघूळ तर माझ्यासारखं दिवसा झोपतंय आणि शिवाय उलटं लटकतंय, तरीही याला मात्र कोणी हसत नाहीये? उलट सगळे घाबरतायत!"
रात्र झाली. जंगलात सगळीकडे शांतता पसरली. चंद्र आकाशात चमकू लागला. गुलू नेहमीप्रमाणे बाहेर आला आणि त्याने पाहिलं की चीकू वटवाघूळ सुद्धा आता जागं झालं होतं. गुलू हळूच उडत त्याच्या जवळ गेला आणि म्हणाला, "नमस्ते मित्रा! मी गुलू घुबड. तू पण माझ्यासारखा रात्रीचाच जागा असतोस का?"
चीकूने आपले पंख पसरले आणि हसून म्हणाला, "हो गुलू! आपण दोघंही 'निशाचर' आहोत. मला पण रात्रीच फिरायला आवडतं."
गुलू थोडा वेळ थांबला आणि मग हळू आवाजात म्हणाला, "मित्रा, तुला एक विचारू? दिवसा तुला उलटं टांगलेलं बघून सगळे प्राणी घाबरतात, पण मला मात्र सगळे हसतात. असं का? मी इतरांपेक्षा वेगळा आहे म्हणून मला खूप वाईट वाटतं."
चीकू वटवाघूळ खूप समजूतदार होतं. ते गुलूच्या जवळ बसलं आणि म्हणालं, "बघ गुलू, हे जंगल खूप मोठं आहे. इथे प्रत्येक प्राण्याला निसर्गाने एक खास गुण दिला आहे. वाघाला शक्ती दिली, तर सशाला वेग दिला. मोराला सुंदर पिसारा दिला, तर कोकिळेला गोड आवाज दिला. तसंच, आपल्याला देवाने रात्रीचं पाहण्याची शक्ती दिली आहे."
चीकू पुढे म्हणाला, "लोक हसतात कारण त्यांना आपल्याबद्दल माहिती नाही. त्यांना वाटतं जे त्यांच्यासारखं नाही, ते चुकीचं आहे. पण खरं तर, प्रत्येकाचा स्वभाव आणि गुणधर्म वेगळा असतो. तू रात्री उंदरांपासून शेताचं रक्षण करतोस, हे त्यांना माहीत नाही. मी उलटं टांगून राहतो कारण माझी शरीररचना तशी आहे. जर आपण इतरांच्या हसण्याकडे लक्ष दिलं, तर आपण आपल्यातले खास गुण विसरून जाऊ. आपण जसे आहोत, त्यातच आपला अभिमान असायला हवा."
गुलूला चीकूचं बोलणं मनापासून पटलं. त्याला समजलं की दिवसा झोपणं ही त्याची कमजोरी नसून तो त्याचा निसर्गदत्त स्वभाव आहे. त्याने स्वतःच्या मोठ्या डोळ्यांकडे अभिमानाने पाहिलं.
त्या रात्रीपासून गुलू आणि चीकू पक्के मित्र झाले. दोघं मिळून रात्रीच्या शांत जंगलात मनसोक्त फिरायचे. जेव्हा कधी इतर प्राणी गुलूला हसायचा प्रयत्न करायचे, तेव्हा गुलू त्यांच्याकडे बघून फक्त गोड हसायचा आणि आपल्या कामात मग्न राहायचा. हळूहळू इतर प्राण्यांनाही जाणवलं की गुलू आणि चीकू दोघंही खूप उपयोगी आणि गुणी आहेत.
तात्पर्य: प्रत्येकामध्ये काहीतरी वेगळेपण असतं. आपण इतरांसारखे नाही म्हणून दुःखी न होता, आपल्यातल्या खास गुणांचा आदर करायला हवा.
- स्नेहा सुतार
