अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तान यांच्यातील तणाव दिवसेंदिवस तीव्र होत चालला आहे. गेल्या महिनाभरात घडलेल्या घटनांनी परिस्थिती केवळ बिघडवलीच नाही, तर ती अधिक धोकादायक वळणावर नेऊन ठेवली आहे. सुरुवातीला मर्यादित स्वरूपात असलेला संघर्ष आता उघड संघर्षात परिवर्तित होत असल्याचे चित्र दिसत आहे. या पार्श्वभूमीवर काबूलमध्ये झालेला हल्ला ही परिस्थिती किती गंभीर झाली आहे, याचे स्पष्ट उदाहरण ठरतो.
पाकिस्तानी सैन्याने काबूलमधील एका नशामुक्ती केंद्रावर केलेल्या हल्ल्यात ४०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यावेळी केंद्रात हजारो नागरिक उपस्थित होते. त्यामुळे मृतांचा आकडा आणखी वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. या हल्ल्यामुळे केवळ मानवी जीवितहानीच झाली नाही, तर आरोग्य व्यवस्थेलाही मोठा धक्का बसला आहे. रुग्णालयाचा मोठा भाग आगीत जळून खाक झाल्याचे वृत्त आहे.
अशा प्रकारच्या हल्ल्यांमुळे सामान्य नागरिकांच्या सुरक्षिततेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. या घटनेनंतर तालिबानने घेतलेली भूमिका अधिक चिंताजनक ठरते. ‘आता संवाद आणि कूटनीतीचा मार्ग संपला आहे’ असे स्पष्ट करत त्यांनी प्रतिहल्ल्याची भाषा वापरली आहे. तालिबानचे प्रवक्ते जबीहुल्ला मुजाहिद यांनीही स्पष्ट शब्दांत पाकिस्तानविरुद्ध बदला घेण्याचा इशारा दिला. या भूमिकेमुळे संघर्ष अधिक भडकण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. संवादाचे दरवाजे बंद होत असल्याचे संकेत या विधानातून स्पष्टपणे दिसून येतात.
या तणावाची मुळे २१ फेब्रुवारीच्या घटनेत आढळतात. त्या घटनेनंतर दोन्ही देशांनी एकमेकांवर केलेल्या प्रत्युत्तरात्मक कारवायांनी परिस्थिती हाताबाहेर गेली. गेल्या एका महिन्यात शेकडो लोकांचा बळी गेला असून, हजारो नागरिकांना आपली घरे सोडावी लागली आहेत. ही केवळ दोन देशांमधील लढाई राहिलेली नसून, त्याचे परिणाम व्यापक स्वरूपात दिसू लागले आहेत.
सध्याची परिस्थिती पाहता, हा संघर्ष केवळ सीमारेषांपुरता मर्यादित राहील का, की तो आणखी विस्तारेल, हा मोठा प्रश्न आहे. आंतरराष्ट्रीय समुदायासाठीही ही एक चिंतेची बाब ठरत आहे. कारण संवादाऐवजी प्रतिहल्ल्याची भाषा पुढे येत असेल, तर शांततेच्या शक्यता क्षीण होत जातात. अशा वेळी संयम आणि संवाद हाच एकमेव मार्ग असतो; मात्र सध्याच्या घडामोडी पाहता तो मार्ग दूर जाताना दिसत आहे.
- सचिन दळवी
