एका गजबजलेल्या शहरात नीरज नावाचा एक छोटा आणि लाघवी मुलगा आपल्या आज्जीसोबत राहायचा. नीरज तसा स्वभावाने खूप प्रेमळ होता, पण शहरातल्या धावपळीच्या जीवनात त्याला एक सवय लागली होती. ती म्हणजे सतत 'घाई' करण्याची.
नीरजला सकाळी उठल्यापासून रात्री झोपेपर्यंत सगळं कसं झटपट हवं असायचं. त्याला खेळणी जागच्या जागी ठेवायचा कंटाळा यायचा, जेवताना तो भरभर घास गिळायचा आणि शाळेतून आल्यावर आपली बॅग, बूट कुठेही फेकून द्यायचा. "नीरज बाळा, सावकाश," असं आज्जीने कितीही म्हटलं तरी तो म्हणायचा, "आज्जी, जग किती फास्ट आहे, मला पण फास्ट व्हायला हवं!"
एके दिवशी आज्जीने ठरवलं की नीरजला एक छान सवय शिकवायची, पण रागावून नाही तर प्रेमाने.
रविवारची सकाळ होती. आज्जीने नीरजला जवळ बोलावलं आणि त्याच्या हातात एक छोटी मातीची कुंडी आणि एक बी दिलं. आज्जी म्हणाली, "नीरज, हे एक जादूचं बी आहे. जर तू याची नीट काळजी घेतली ना, तर तुला एक खूप सुंदर भेट मिळेल."
नीरज उत्साहाने म्हणाला, "अरे वा! मग तर मी आत्ताच यात पाणी घालतो, म्हणजे संध्याकाळपर्यंत झाड येईल!"
आज्जी हसून म्हणाली, "नाही राजा, निसर्ग कधीच घाई करत नाही. तुला रोज थोडं थोडं पाणी घालावं लागेल आणि धीर धरावा लागेल.
पहिल्या दोन दिवसात नीरजने उत्साहाने पाणी घातलं, पण तिसऱ्या दिवशी तो कंटाळला. "आज्जी, अजून तर काहीच आलं नाही. हे बी खराब तर नाही ना?" तो चिडून म्हणाला.
आज्जीने त्याला जवळ घेतलं आणि म्हणाली, "नीरज, तू जेव्हा शाळेतून येतोस तेव्हा तुझे बूट आणि बॅग दरवाजापाशीच फेकून देतोस ना? मग तुला दुसऱ्या दिवशी सकाळी ते वेळेवर सापडतात का?"
नीरजने मान खाली घातली, "नाही आज्जी, मग माझी खूप घाई होते आणि मी चिडचिड करतो."
आज्जी समजावून सांगू लागली, "बाळा, आयुष्यातल्या चांगल्या गोष्टींना वेळ लागतो. जसं या बीजाला अंकुर फुटायला मातीखाली शांतपणे राहावं लागतं, तसंच आपल्यालाही आपली कामं शांतपणे आणि नीटनेटकी करायला हवीत. जर तू तुझं सामान जागेवर ठेवलंस, तर तुझा वेळ वाचेल आणि तुला शांतता मिळेल. यालाच 'नीटनेटकपणा' आणि 'संयम' म्हणतात."
नीरजला आज्जीचं म्हणणं पटलं. त्याने ठरवलं की तो आता घाई करणार नाही. त्याने हळूहळू आपली सवय बदलली. शाळेतून आल्यावर तो बूट नीट स्टँडमध्ये ठेवू लागला, आपली खेळणी खेळून झाल्यावर बॉक्समध्ये भरून ठेवू लागला आणि मुख्य म्हणजे, रोज सकाळी उठल्यावर आपल्या कुंडीतल्या रोपाला अगदी प्रेमाने, मोजून पाणी देऊ लागला.
काही दिवस गेले. एक दिवस सकाळी नीरज ओरडतच आज्जीकडे आला, "आज्जी! आज्जी! बघ, छोटासा हिरवा अंकुर बाहेर आलाय!"
आज्जीने बाहेर येऊन पाहिलं. त्या चिमुकल्या कुंडीतून एक इवलंसं, नाजूक रोपटं डोकावत होतं. नीरजच्या चेहऱ्यावरचा आनंद गगनात मावत नव्हता. त्याने ठरवलं की तो कायम आपल्या आयुष्यातला हा 'नीटनेटकपणाचा' मंत्र जपून ठेवेल.
- स्नेहा सुतार
