विठ्ठलाच्या दर्शनाने मन प्रसन्न होते, पण त्या आनंदाचा खरा लाभ घेण्यासाठी शरीराचीही तितकीच काळजी घेणे गरजेचे आहे. म्हणून वारीनंतर काही दिवस स्वतःलाही वेळ द्या, शरीराचे ऐका आणि निरोगी
वारीनंतर महिलांनी आरोग्याची काळजी कशी घ्यावी?
आषाढी वारी ही गोवा- कोंकण व महाराष्ट्राच्या संस्कृतीची आणि भक्तीची अनोखी परंपरा आहे. “ज्ञानोबा-तुकाराम”चा गजर, विठ्ठलनामाचा अखंड जप आणि पंढरीच्या भेटीचा आनंद मनात साठवून हजारो वारकरी घरी परततात. महिलाही मोठ्या श्रद्धेने अनेक किलोमीटर पायी चालत वारी पूर्ण करतात. या आध्यात्मिक प्रवासामुळे मनाला अपार समाधान मिळते; मात्र सलग अनेक दिवस चालणे, कमी विश्रांती, बदलते हवामान आणि प्रवास यांचा परिणाम शरीरावर होणे स्वाभाविक आहे. त्यामुळे वारी पूर्ण झाल्यानंतर महिलांनी स्वतःच्या आरोग्याकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे.
शरीराला विश्रांती द्या
वारीदरम्यान स्नायू, सांधे आणि पायांवर सतत ताण येत असतो. त्यामुळे घरी परतल्यानंतर लगेचच सर्व घरकामे किंवा इतर जबाबदाऱ्या स्वीकारण्याऐवजी शरीराला एक-दोन दिवस पुरेशी विश्रांती द्या. विश्रांती म्हणजे दिवसभर अंथरुणावर पडून राहणे नव्हे; तर शरीराला पुनर्बल मिळण्यासाठी हलकी हालचाल करत पुरेसा आराम देणे होय.
पाण्याची कमतरता भरून काढा
अनेक दिवस चालल्यामुळे शरीरातून घामाद्वारे मोठ्या प्रमाणात पाणी आणि क्षार बाहेर पडतात. त्यामुळे घरी परतल्यानंतर भरपूर पाणी प्या. त्याचबरोबर ताक, लिंबूपाणी, नारळपाणी किंवा ओआरएस यांचाही वापर करा. शरीरात पाण्याची कमतरता राहिल्यास अशक्तपणा, डोकेदुखी आणि स्नायूंना गोळे येण्याचा त्रास होऊ शकतो.
पौष्टिक आहार घ्या
वारीनंतर शरीराची झीज भरून काढण्यासाठी संतुलित आहार अत्यंत आवश्यक आहे. डाळी, कडधान्ये, दूध, दही, अंडी, मासे किंवा चिकन यांसारखे प्रथिनयुक्त पदार्थ आहारात असावेत. ताजी फळे, हिरव्या पालेभाज्या आणि कॅल्शियमयुक्त पदार्थही नियमित घ्यावेत. फक्त चहा-बिस्किटांवर दिवस काढणे टाळा. योग्य आहार घेतल्याने स्नायूंची पुनर्बांधणी लवकर होते आणि थकवा कमी होतो.
पायांची विशेष काळजी घ्या
वारीनंतर पायांमध्ये सूज, फोड, चिरा किंवा वेदना जाणवणे सामान्य आहे. दररोज पाय स्वच्छ धुऊन पूर्णपणे कोरडे करावेत. फोड असल्यास ते स्वतःहून फोडू नयेत. मोठी जखम, पू, लालसरपणा किंवा ताप अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. मधुमेह असलेल्या महिलांनी पायांची तपासणी विशेष काळजीपूर्वक करावी.
गुडघे आणि कंबरदुखीकडे दुर्लक्ष करू नका
सतत चालल्यामुळे गुडघे, टाचा, पायाचे तळवे किंवा कंबर दुखू शकते. ही वेदना दोन-तीन दिवसांत कमी होत नसेल किंवा चालताना त्रास होत असेल, तर वेदनाशामक गोळ्या स्वतःहून घेण्याऐवजी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. वेळेत उपचार घेतल्यास पुढील गंभीर दुखापती टाळता येतात.
झोप आणि मानसिक विश्रांतीही तितकीच महत्त्वाची
वारी ही केवळ शारीरिकच नव्हे तर भावनिकदृष्ट्याही मोठा प्रवास असतो. त्यामुळे घरी परतल्यानंतर दररोज किमान ७–८ तास शांत झोप घेण्याचा प्रयत्न करा. पुरेशी झोप शरीरातील पेशींची दुरुस्ती करण्यास मदत करते आणि रोगप्रतिकारक शक्तीही वाढवते.
मासिक पाळी आणि संसर्गाची काळजी
वारीदरम्यान किंवा त्यानंतर मासिक पाळी आल्यास स्वच्छतेची विशेष काळजी घ्या. सतत ओलसर कपडे वापरणे टाळा. खाज, जळजळ, दुर्गंधी किंवा असामान्य स्त्राव जाणवत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. वेळेत उपचार घेतल्यास संसर्ग वाढण्यापासून बचाव होतो.
फिजिओथेरपिस्टचा सल्ला
वारीनंतर शरीराची रिकव्हरी जलद होण्यासाठी हलके स्ट्रेचिंग करणे अत्यंत फायदेशीर ठरते. पोटरी, मांडी, हॅमस्ट्रिंग आणि कंबरेचे स्ट्रेचिंग दिवसातून एक-दोन वेळा करा. चालून झाल्यानंतर १०–१५ मिनिटे पाय हृदयाच्या पातळीपेक्षा थोडे उंच ठेवून विश्रांती घेतल्यास सूज कमी होण्यास मदत होते. भरपूर वेदना असताना लगेचच जड व्यायाम सुरू करू नका. वेदना किंवा सूज चार-पाच दिवसांनंतरही कायम राहिल्यास, चालताना लंगडणे होत असल्यास किंवा पायावर वजन देणे कठीण वाटत असल्यास त्वरित फिजिओथेरपिस्टचा सल्ला घ्या. योग्य वेळी केलेले उपचार पुढील दीर्घकालीन त्रास टाळू शकतात.
वारी ही श्रद्धा, संयम आणि समर्पणाचा अद्भुत अनुभव आहे. विठ्ठलाच्या दर्शनाने मन प्रसन्न होते, पण त्या आनंदाचा खरा लाभ घेण्यासाठी शरीराचीही तितकीच काळजी घेणे गरजेचे आहे. म्हणून वारीनंतर काही दिवस स्वतःलाही वेळ द्या, शरीराचे ऐका आणि निरोगी राहा. निरोगी शरीरातच भक्तीचा आनंद अधिक काळ टिकून राहतो.
