सशक्त स्त्री सशक्त कुटुंब घडवते आणि सशक्त कुटुंब सशक्त समाज घडवतात. स्त्री सक्षमीकरणाची सुरुवात शिक्षण, स्वावलंबन आणि समान संधींपासून होते.
स्त्रीचे जीवन म्हणजे ताकद, संयम आणि त्यागाचा प्रवास आहे. सकाळपासून रात्रीपर्यंत तिचा दिवस जबाबदाऱ्यांनी भरलेला असतो. ती घर सांभाळते, मुलांची आणि कुटुंबातील सदस्यांची काळजी घेते आणि त्याचबरोबर स्वतःचे करिअर घडवण्याचा प्रयत्न करते. स्त्रीचे जीवन कधीच सोपे नसते, तरीही ती प्रेम आणि समर्पणाने आपली कर्तव्ये पार पाडत राहते.
प्रत्येक घरात स्त्री ही कुटुंबाचा आधारस्तंभ असते. ती लवकर उठून जेवण बनवते, मुलांना शाळेसाठी तयार करते आणि घरातील कामे नीटपणे पार पाडते. घरकाम पूर्ण केल्यानंतर अनेक स्त्रिया कार्यालयात, शाळेत किंवा इतर कामाच्या ठिकाणी जातात. कामावरून परतल्यानंतरही तिच्या जबाबदाऱ्या संपत नाहीत. स्वयंपाक करणे, मुलांच्या अभ्यासात मदत करणे आणि घरातील वडीलधाऱ्यांची काळजी घेणे हे तिच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग असतो. तिचे हे सततचे काम अनेकदा लक्षातही येत नाही, पण त्यासाठी खूप ताकद आणि संयम लागतो.
कुटुंब सांभाळणे ही स्त्रीची सर्वात मोठी जबाबदारी असते. मुलांचे संगोपन करणे म्हणजे फक्त अन्न आणि काळजी देणे नाही, तर त्यांना चांगले संस्कार आणि शिस्त शिकवणे देखील महत्त्वाचे असते. आई मुलांच्या भविष्याला आकार देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. अनेक कुटुंबांचे यश हे स्त्रियांनी केलेल्या शांत त्यागावर अवलंबून असते.
कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्यांबरोबरच अनेक स्त्रिया अनेक अडचणी असूनही आपले करिअर घडवण्याचा प्रयत्न करतात. समाजात अजूनही स्त्रियांनी फक्त घर आणि कुटुंबाकडे लक्ष द्यावे अशी अपेक्षा असते, पण आज स्त्रिया घर आणि करिअर दोन्ही यशस्वीपणे सांभाळू शकतात हे सिद्ध करत आहेत. काम आणि घर यांचा समतोल राखणे सोपे नसते, पण मेहनत आणि जिद्द स्त्रियांना पुढे जाण्याची ताकद देतात. अनेक स्त्रिया शिक्षण पूर्ण करतात, विविध क्षेत्रांत काम करतात आणि कुटुंब सांभाळत समाजासाठीही योगदान देतात.
दरवर्षी ८ मार्च रोजी आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा केला जातो. या दिवशी स्त्रियांच्या योगदानाचा आणि संघर्षाचा सन्मान केला जातो. हा दिवस स्त्रियांच्या समानता आणि सन्मानासाठी झालेल्या दीर्घ प्रवासाची आठवण करून देतो. पूर्वी स्त्रियांना शिक्षण आणि नोकरीच्या फार कमी संधी मिळत असत. अनेक स्त्रियांनी समान हक्क आणि चांगल्या कामाच्या परिस्थितीसाठी संघर्ष केला. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे आज स्त्रियांना शिक्षण आणि रोजगाराच्या अधिक संधी उपलब्ध झाल्या आहेत. महिला दिन आपल्याला सांगतो की समानतेचा प्रवास अजूनही सुरू आहे आणि स्त्रियांना समान संधी आणि सन्मान मिळायला हवा.
स्त्रियांच्या प्रगतीसाठी शिक्षण हे सर्वात प्रभावी साधन आहे. मुलीला शिक्षण दिले म्हणजे संपूर्ण कुटुंबाला शिक्षण दिल्यासारखे असते. शिक्षित स्त्री स्वतःच्या आरोग्याबाबत, मुलांबाबत आणि भविष्यासंबंधी योग्य निर्णय घेऊ शकते. शिक्षणामुळे स्त्रियांमध्ये आत्मविश्वास आणि स्वावलंबन निर्माण होते. शिक्षित स्त्री स्वतःच्या पायावर उभी राहू शकते आणि आयुष्यातील अडचणींना धैर्याने सामोरे जाऊ शकते.
मुलींना नेहमी शिक्षणासाठी प्रोत्साहन दिले पाहिजे आणि त्यांना स्वावलंबी बनवले पाहिजे. स्वावलंबनामुळे स्त्रियांना सन्मान आणि सुरक्षितता मिळते. जीवन अनिश्चित असते आणि शिक्षणामुळे स्त्रिया अडचणींवर मात करू शकतात. स्वावलंबी स्त्री स्वतःचा आणि आपल्या कुटुंबाचा आधार बनू शकते. ती फक्त आपल्या मुलांसाठीच नव्हे तर समाजासाठीही प्रेरणास्थान ठरते.
स्त्री म्हणून माझा स्वतःचा प्रवास देखील मेहनत आणि जिद्दीचा राहिला आहे. कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्या सांभाळत शिक्षण आणि करिअर पुढे नेणे सोपे नव्हते. रोजचा कामासाठीचा प्रवास, घर आणि मुलांची काळजी आणि संशोधनाचे काम यासाठी सतत प्रयत्न करावे लागले. अनेक अडचणी आल्या, पण जिद्दीमुळे पुढे जाण्याची ताकद मिळाली. कुटुंबाच्या सहकार्यामुळे मी माझे शिक्षण आणि करिअर सुरू ठेवू शकले. आज एक शिक्षिका आणि संशोधक म्हणून समाजासाठी योगदान देताना आणि घराची जबाबदारी पार पाडताना मला अभिमान वाटतो.
प्रत्येक स्त्रीची संघर्ष आणि यशाची स्वतःची कहाणी असते. स्त्रियांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो, पण सतत पुढे जात राहणे हीच त्यांची खरी ताकद असते. जी स्त्री कुटुंब आणि करिअर दोन्ही समर्पणाने सांभाळते ती इतरांसाठी प्रेरणादायी ठरते.
या महिला दिनानिमित्त आपण आपल्या आसपासच्या स्त्रियांचा सन्मान करूया आणि त्यांना प्रोत्साहन देऊया. आई, मुलगी आणि बहीण यांना आधार आणि आदर मिळायला हवा. स्त्रिया शिक्षित, स्वावलंबी आणि सन्मानित झाल्या तरच समाजाची खरी प्रगती होईल.
सशक्त स्त्री सशक्त कुटुंब घडवते आणि सशक्त कुटुंब सशक्त समाज घडवतात. स्त्री सक्षमीकरणाची सुरुवात शिक्षण, स्वावलंबन आणि समान संधींपासून होते. स्त्रिया पुढे गेल्या तर देशही पुढे जातो.
- डॉ. सुजाता दाबोळकर
