जागतिक राजकारणाच्या पटलावर मध्यपूर्वेतील तणाव पुन्हा एकदा शिगेला पोहोचला आहे. फेब्रुवारी २०२६ च्या या आठवड्यात, जेव्हा संपूर्ण जग शांततेच्या आशेवर आहे, तेव्हा वॉशिंग्टन आणि तेल अवीवमध्ये पडद्यामागे वेगळ्याच हालचाली सुरू आहेत. निमित्त आहे इराणचा वाढता लष्करी प्रभाव आणि त्याला रोखण्यासाठी अमेरिकेची भूमिका.
इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांचा ११ फेब्रुवारी २०२६ चा नियोजित वॉशिंग्टन दौरा हा केवळ एक औपचारिक भेट नसून, तो एका मोठ्या संघर्षाची नांदी ठरू शकतो. याचे मुख्य कारण म्हणजे इस्रायलने अमेरिकेला दिलेला स्पष्ट आणि सडेतोड इशारा.
इस्रायलच्या संरक्षण धोरणात नेहमीच 'अस्तित्व टिकवणे' याला सर्वोच्च प्राधान्य असते. तेहरानचा बॅलिस्टिक मिसाइल प्रोग्राम हा आपल्या अस्तित्वासाठी थेट धोका असल्याचे इस्रायली संरक्षण अधिकाऱ्यांचे मत आहे. या पार्श्वभूमीवर, इस्रायलने अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना अत्यंत कडक शब्दांत सुनावले आहे. "जर इराणने बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांबाबतची आमची 'रेड लाईन' ओलांडली, तर आम्ही अमेरिकेच्या मदतीची वाट पाहणार नाही. वेळ पडल्यास, तेहरानवर एकट्याने लष्करी कारवाई करण्यास आम्ही मागेपुढे पाहणार नाही," असा स्पष्ट संदेश इस्रायलने दिला आहे.
हे वक्तव्य अत्यंत महत्त्वाचे आहे कारण यात इस्रायलची स्वायत्तता आणि संरक्षणाप्रती असलेली आक्रमकता दिसून येते. 'येरुशलम पोस्ट'च्या वृत्तानुसार, जरी इराणने अद्याप ती सीमा ओलांडली नसली तरी, इस्रायली गुप्तचर यंत्रणा इराणच्या प्रत्येक हालचालीवर करडी नजर ठेवून आहेत. आपला 'फ्रीडम ऑफ अॅक्शन' सुरक्षित ठेवणे, हेच सध्या इस्रायलचे मुख्य ध्येय आहे.
या भेटीमागे नेतन्याहू यांची एक मोठी चिंता ही अमेरिकेच्या संभाव्य भूमिकेविषयी आहे. इस्रायली संरक्षण तज्ज्ञांना भीती वाटते की, अध्यक्ष ट्रम्प इराणवर पूर्ण ताकदीने हल्ला करण्याऐवजी केवळ मर्यादित कारवाईचा पर्याय निवडू शकतात.
एकीकडे युद्धाचे ढग दाटत असताना, इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांनी आपल्या जनतेला भावनिक साद घातली आहे. "राष्ट्राची खरी ताकद ही केवळ क्षेपणास्त्रे किंवा विमानांसारख्या लष्करी हार्डवेअरमध्ये नसते, तर ती जनतेच्या दृढ निश्चयात आणि शत्रूला सडेतोड उत्तर देण्यात असते," असे त्यांनी म्हटले आहे.
एकंदरीत, मध्यपूर्वेतील परिस्थिती सध्या एका स्फोटक वळणावर आहे. इस्रायलला आपली सुरक्षा महत्त्वाची वाटते, तर इराणला आपला प्रादेशिक प्रभाव आणि अणुकार्यक्रम. या दोघांच्या कात्रीत अमेरिका अडकली आहे.
- सचिन दळवी
