भारतीय लष्कराच्या 'डायरेक्टर जनरल ऑफ आर्मी एअर डिफेन्स' या अत्यंत महत्त्वाच्या पदावर कार्यरत असलेले लेफ्टनंट जनरल (डॉ.) सुमेर आयव्हन डी'कुन्हा हे आजच्या पिढीसाठी एक मूर्तिमंत आदर्श आहेत. एका प्रतिष्ठित लष्करी आणि बौद्धिक परंपरेतून आलेल्या जनरल डी'कुन्हा यांनी सिद्ध केले आहे की, जेव्हा शिस्त आणि ज्ञानाची सांगड घातली जाते, तेव्हा यशाची शिखरे आपोआप पादाक्रांत होतात.
वारसा गुणवत्तेचा आणि शिस्तीचा
जनरल डी'कुन्हा यांच्या रक्तामध्येच देशसेवा आहे. १९६२ आणि १९६५ च्या युद्धांचे साक्षीदार असलेले त्यांचे वडील दिवंगत मेजर जनरल आयव्हन फ्रान्सिस डी'कुन्हा आणि आई (जी एक नामांकित प्राध्यापिका होती) यांच्याकडून त्यांना लष्करी कणखरपणा आणि शैक्षणिक व्यासंग असे दोन्ही वारसे मिळाले.
‘बुद्धी' हेच प्रभावी शस्त्र
केवळ रणांगणच नाही, तर शैक्षणिक क्षेत्रातही त्यांनी आपले वर्चस्व गाजवले आहे. आधुनिक युद्धतंत्रात तंत्रज्ञानाचे महत्त्व ओळखून त्यांनी आपल्या ज्ञानाची धार सतत तीक्ष्ण ठेवली:
शालेय शिक्षण: सेंट विन्सेंट हायस्कूल (पुणे) आणि आर्मी पब्लिक स्कूल (नवी दिल्ली).
पदवी: पुणे विद्यापीठातून अभियांत्रिकीची पदवी.
उच्च शिक्षण: रडार तंत्रज्ञानात M.MSc, संरक्षण विषयात M.Phil आणि व्यवस्थापन (Management) शाखेत पीएचडी.
त्यांचा हा प्रवास सांगतो की, आजच्या युगात केवळ ताकद पुरेशी नाही, तर बुद्धिमत्ता हेच सर्वात धारदार शस्त्र आहे.
रणांगणावरील शौर्य: 'ऑपरेशन सिंदूर'
जनरल डी'कुन्हा यांच्या नावावर अनेक कठीण मोहिमांची नोंद आहे. 'ऑपरेशन सिंदूर' मधील त्यांच्या अतुलनीय धैर्याने भारतीय लष्कराची मान उंचावली. जम्मू-काश्मीरमधील 'राष्ट्रीय रायफल्स'च्या दुर्गम भागातील सेवा असो वा इराणमधील भारताचे 'लष्करी दूत' (Military and Air Attache) म्हणून बजावलेली राजनैतिक भूमिका, त्यांनी प्रत्येक जबाबदारीत आपल्या नेतृत्वाची छाप
सोडली आहे.
सन्मानाचा कळस: PVSM आणि SM
२०२६ चे वर्ष गोव्यासाठी सुवर्णक्षण ठरले. प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला त्यांना लष्करातील अत्यंत प्रतिष्ठित 'परम विशिष्ट सेवा पदक' (PVSM) देऊन गौरविण्यात आले. यापूर्वी २०२४ मध्ये त्यांना 'सेना पदक' (SM) मिळाले होते. हे पुरस्कार त्यांच्या निस्पृह देशसेवेची आणि निष्ठेची पोचपावती आहेत. ते सांगतात, "खरे यश केवळ शिखरावर पोहोचण्यात नाही, तर तुम्ही जपलेली मूल्ये आणि प्रवासात तुम्ही ज्यांना प्रेरित करता त्यात आहे."
एक आदर्श कुटुंब
त्यांच्या यशात त्यांच्या पत्नी, शिक्षणतज्ज्ञ श्रीमती फराह डी'कुन्हा यांचा मोठा वाटा आहे. त्यांची मुलेही आज वेगवेगळ्या क्षेत्रात प्रगती करत आहेत. मुलगा अर्जुन (AI तज्ज्ञ - IIT आणि कोलंबिया युनिव्हर्सिटी) आणि मुलगी अंजली (कायदेतज्ज्ञ आणि पियानोवादक) हे या कुटुंबाच्या बहुआयामी गुणवत्तेचे प्रतीक आहेत.
गोव्याच्या तरुणाईला साद: असाधारण निवडा!
जनरल डी'कुन्हा यांनी गोव्याच्या तरुणांना दिलेला संदेश अत्यंत काळजाला भिडणारा आहे. "गोव्याची ओळख केवळ शांत समुद्रकिनाऱ्यांपुरती मर्यादित ठेवू नका. तुमच्या संकल्पाने जगाला आपली ओळख करून द्या. समुद्र केवळ मच्छिमारांचा नाही, तो नौदलाचाही आहे; आकाश केवळ पक्ष्यांचे नाही, ते हवाई दलाचेही आहे. सामान्य आयुष्याचा त्याग करा आणि असाधारण बना. राष्ट्र तुम्हाला साद घालत आहे, तुम्ही उत्तर द्याल का?"
लेफ्टनंट जनरल सुमेर आयव्हन डी'कुन्हा यांचा हा प्रवास प्रत्येक भारतीयाला अभिमान वाटावा असाच आहे. त्यांच्या या कार्याला आणि निष्ठेला मानाचा मुजरा!
- जॉन आगियार
+ ९१ ९८२२१५९७०५
