एल निनो : पूर्वतयारी आणि योग्य नियोजन हवे

Story: अंतरंग - गोवा |
18th November, 11:43 pm
एल निनो : पूर्वतयारी आणि योग्य नियोजन हवे

बंगालच्या उपसागरात तयार होत असलेले 'अकवान' चक्रीवादळ सध्या देशातील किनारपट्टीवर घोंघावत आहे. या वादळाचा परिणाम म्हणून १२० ते १३० किलोमीटर वेगाने वारे वाहणार आहे, तर काही ठिकाणी वाऱ्याचा वेग १४५ किमी एवढा राहणार असल्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.  आंध्रप्रदेशातील किनारपट्टीवर हे वादळ कधीही धडकू शकते, असा इशारा हवामान विभागाने दिला आहे. आंध्रप्रदेशसह ओडिशा, तामिळनाडू व इतर काही राज्यांत मुसळधार पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. 

आंध्रप्रदेशच्या किनारपट्टीवर धडकणारे १५ दिवसांतील हे तिसरे वादळ आहे. आतापर्यंत धडकलेल्या दोन वादळांनी आंध्रप्रदेशला जबर फटका बसला आहे. या दोन चक्रीवादळांमुळे आंध्रप्रदेशात सुमारे ७ हजार कोटींच्या पिकांचे नुकसान झाले आहे. त्यामुळे 'अकवान' चक्रीवादळाचे नवे संकट उभे राहिल्याने शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे.

भारतातही ‘एल निनो’चा परिणाम पावसाचे प्रमाण, तापमान, वाऱ्याची दिशा आणि हवामानातील अनिश्चितता यावर दिसून येत आहे. गोवा, महाराष्ट्र, कर्नाटक इत्यादी राज्यांत यावर्षी सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडल्याने पाण्याचे दुर्भिक्ष जाणवण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. पाण्याचे संवर्धन, योग्य नियोजन करण्यासंदर्भात निर्णय घेतले जात आहेत.

‘एल निनो’मुळे मौसमी मान्सूनच्या पर्जन्यमानावर परिणाम दिसून येत आहे. त्याचा फटका शेती, पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा आणि जलसाठ्यांवर होत आहे. दुसरीकडे, हवामानातील बदलत्या परिस्थितीमुळे काही भागांत कमी कालावधीत मुसळधार पाऊस पडून पूरस्थिती निर्माण होत आहे. समुद्राचे तापमान आणि वातावरणीय परिस्थिती अशीच बिघडत चालल्यास चक्रीवादळांची तीव्रता आणखी वाढण्याची शक्यता तज्ञांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे किनारपट्टीवरील राज्यांना विशेष सतर्क राहण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे. या परिस्थितीत नागरिकांनी हवामान विभागाच्या अधिकृत सूचना नियमितपणे तपासणे गरजेचे आहे. चक्रीवादळाचा इशारा मिळाल्यास सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतर करावे आणि वीजवाहिन्या, झाडे व कमकुवत बांधकामांपासून दूर राहण्याचे आवाहन तज्ज्ञ करीत आहेत.

दुष्काळसदृश परिस्थितीत पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे,  पावसाचे पाणी साठवणे, जलस्त्रोतांचे जतन आणि जलसंधारण यावर भर देणे आवश्यक आहे. शेतकऱ्यांनी हवामानाचा अंदाज लक्षात घेऊन पिकांची निवड व पेरणीचे नियोजन करणे गरजेचे असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर ‘सावधगिरी, पूर्वतयारी आणि योग्य नियोजन’ हेच नैसर्गिक आपत्तींपासून बचावाचे प्रभावी साधन ठरू शकते.