नवी दिल्ली : 'नीट' (NEET-UG) मध्ये झालेल्या कथित गैरव्यवहारांच्या विरोधात नवी दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे विद्यार्थ्यांनी पुकारलेले तीव्र आंदोलन आणि 'कॉकरोच जनता पार्टी' (CJP) सह विविध राजकीय घटकांकडून निर्माण झालेला दबाव या पार्श्वभूमीवर केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला. धर्मेंद्र प्रधान यांचा हा राजीनामा केवळ एका शिक्षण मंत्रालयापुरता मर्यादित नसून, सत्ताधारी भाजपच्या अंतर्गत राजकारणात आणि केंद्रीय सत्तासंरचनेत एका मोठ्या संघटनात्मक पुनर्रचनेची नांदी ठरला आहे. या राजकीय घडामोडींनंतर आता भाजपच्या राष्ट्रीय संघटनेत व्यापक स्तरावर बदल घडवून आणण्याची प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहे.
नव्या दमाच्या नेत्यांना पुढे आणण्याचे पक्षाचे तटस्थ धोरण
धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्यानंतर केंद्र सरकार आणि भाजपचे सर्वोच्च नेतृत्व पक्षाच्या संघटनात्मक तसेच प्रशासकीय जबाबदाऱ्यांमध्ये नव्या दमाच्या नेत्यांना पुढे आणण्याचे धोरण राबवत असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येत आहे. अवघ्या ४६ व्या वर्षी पक्षाच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदी विराजमान झालेले नितीन नवीन हे भाजपच्या इतिहासातील सर्वात तरुण अध्यक्ष ठरले आहेत. त्यांची ही निवड म्हणजे पक्षातील एका मोठ्या जनरेशनल शिफ्टची औपचारिक सुरुवात मानली जाते.
देशातील तरुण वर्ग आणि विशेषतः 'जेन झी'च्या वाढत्या राजकीय आकांक्षा तसेच विद्यार्थी आंदोलनांच्या माध्यमातून समोर आलेला सामाजिक असंतोष लक्षात घेता, पक्षाच्या निर्णयप्रक्रियेत युवा नेत्यांना अधिक वाव देणे ही रणनीतिक गरज बनली आहे. म्हणूनच, नितीन नवीन यांच्या नेतृत्वाखालील नव्या चमूमध्ये तरुणाईला आणि महिलांना व्यापक प्रतिनिधित्व देऊन पक्षाची रचना अधिक आधुनिक, गतिमान आणि सर्वसमावेशक बनवण्याचा प्रयत्न केंद्र सरकार व पक्षाचे शीर्ष नेतृत्व करत आहे.
अपेक्षित घडामोडी आणि नव्या टीमची संभाव्य रचना
भाजपच्या वरिष्ठ सूत्रांनी माध्यमांना वेळोवेळी दिलेल्या माहितीनुसार, पक्षाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष नितीन नवीन यांच्या नव्या कार्यकारिणीची अधिकृत घोषणा लवकरच केली जाण्याची दाट शक्यता आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि गृहमंत्री अमित शाह यांच्यासह पक्षश्रेष्ठींनी अनेक फेऱ्यांच्या बैठका घेऊन या नव्या चमूच्या नावांवर अंतिम मोहोर उमटवली आहे. या नव्या रचनेमध्ये अनुभवाचा कस आणि नव्या रक्ताचा उत्साह यांचा समतोल साधण्याचा प्रयत्न केला जाईल.
१. महिलांना ३३ टक्के आरक्षण आणि दिग्गज नेत्यांची एन्ट्री:
भाजपच्या नव्या राष्ट्रीय कार्यकारिणीत एकूण ३८ महत्त्वाच्या पदांपैकी ३३ टक्के पदे महिलांसाठी राखीव ठेवली जाणार आहेत. म्हणजेच किमान १३ जागांवर महिला नेत्यांची वर्णी लागणार आहे. यामध्ये आक्रमक वक्त्या म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या माजी केंद्रीय मंत्री स्मृती इराणी, हिमाचल प्रदेशातील लोकसभेच्या खासदार कंगना रणौत, तसेच नवनीत राणा यांसारख्या महिला नेत्यांना राष्ट्रीय संघटनेत मोठी जबाबदारी मिळण्याची शक्यता आहे. २०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीत अमेठीतून राहुल गांधी यांचा पराभव करणाऱ्या स्मृती इराणी यांचे संघटनेत पुनरागमन पक्षासाठी राजकीयदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे.
२. युवा नेत्यांना प्राधान्य आणि अनुभवी नेत्यांची साथ:
माजी केंद्रीय मंत्री आणि हमीरपूरचे खासदार अनुराग ठाकूर यांच्याही संघटन रचनेत पुनरागमनाची चर्चा राजकीय वर्तुळात रंगली आहे. अनुराग ठाकूर यांच्या समावेशामुळे २०२७ मध्ये होणाऱ्या हिमाचल प्रदेश विधानसभा निवडणुकीच्या दृष्टीने पक्षाला मोठे राजकीय बळ मिळणार आहे. त्याचप्रमाणे, सध्याचे सरचिटणीस विनोद तावडे आणि सुनील बन्सल यांसारख्या अनुभवी रणनीतिकारांना नव्या टीममध्ये कायम ठेवून संघटन अधिक बळकट केले जाईल.
३. आगामी विधानसभा आणि २०२९ च्या लोकसभा निवडणुकांचे लक्ष्य:
ही संघटनात्मक फेररचना केवळ पक्षांतर्गत पदवाटपापुरती मर्यादित नसून, आगामी राजकीय आव्हानांना तोंड देण्यासाठी आखलेली एक धोरणात्मक आखणी आहे. उत्तर प्रदेश, उत्तराखंड, पंजाब, गोवा आणि मणिपूर या राज्यांमध्ये लवकरच होणाऱ्या विधानसभा निवडणुका आणि त्यानंतर २०२९ मध्ये होणाऱ्या लोकसभा निवडणुका डोळ्यांसमोर ठेवून या नव्या टीमची निवड केली जात आहे. दरम्यान, नुकतेच आपमधून भाजपमध्ये आलेले युवा नेते राघव चड्ढा यांची देखील जबाबदार पदावर निवड केली जाऊ शकते अशी दाट शक्यता आहे.
४. केंद्रीय मंत्रिमंडळ फेरबदल आणि संघटनात्मक पुनर्रचना:
पक्षाच्या संघटनेतील या फेरबदलानंतर लवकरच केंद्रीय मंत्रिमंडळातही फेरबदल (Cabinet Reshuffle) होण्याचे संकेत आहेत. मंत्रिमंडळातील काही ज्येष्ठ मंत्र्यांना पक्ष संघटनेचे काम करण्यासाठी पाठवले जाऊ शकते, तर संघटनेतील काही अभ्यासू व तरुण चेहऱ्यांना मंत्रिमंडळात संधी दिली जाऊ शकते.
सध्या भाजपच्या उच्चस्तरीय रचनेत पंतप्रधान मोदी, एल. के. अडवाणी, मुरली मनोहर जोशी आणि राजनाथ सिंह यांचा समावेश असलेले मार्गदर्शक मंडळ आहे. त्यानंतर १२ सदस्यांचे संसदीय मंडळ आणि केंद्रीय निवडणूक समिती कार्यरत आहे. या पार्श्वभूमीवर नितीन नवीन यांची नवी टीम भाजपला आगामी काळात नवी ऊर्जा आणि राजकीय दिशा देईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.