सार्जोरा गावातून होणारा माझा रोजचा प्रवास हा केवळ प्रवास नसून गावातील जीवन जवळून पाहण्याची एक संधी आहे. रेल्वे क्रॉसिंग, अरुंद रस्ता, हिरव्यागार टेकड्या, भाजीपाल्याची शेती आणि गावकऱ्यांशी झालेल्या गप्पा यामुळे हा प्रवास माझ्यासाठी विशेष आणि अर्थपूर्ण बनला आहे.
सार्जोरा गावातून होणारा माझा रोजचा प्रवास शांत आणि अर्थपूर्ण असतो. दररोज या मार्गाने जाताना गावातील साधे जीवन आणि आजूबाजूची नैसर्गिक सुंदरता जवळून पाहायला मिळते. हा रस्ता हिरव्यागार परिसरातून जातो. छोट्या शेतीजमिनी, दूरवर दिसणाऱ्या टेकड्या आणि गावातील घरे यामुळे प्रवास आनंददायी वाटतो, विशेषतः सकाळच्या वेळी हा परिसर अधिक विलोभनीय वाटतो.
या मार्गावर एक महत्त्वाचे ठिकाण म्हणजे रेल्वे रुळ ओलांडण्याचा भाग. येथे वाहनांना सावकाश जावे लागते आणि काळजीपूर्वक रेल्वे रुळ ओलांडावे लागतात. कधी कधी रेल्वेगाडी येत असल्यास थांबावेही लागते. दोनचाकी, चारचाकी वाहने आणि पादचारीही या ठिकाणी रुळ ओलांडतात, त्यामुळे सर्वांनी सावध राहणे आवश्यक असते. हा रेल्वे क्रॉसिंग माझ्या रोजच्या प्रवासाचा एक महत्त्वाचा भाग बनला आहे.
रेल्वे रुळ ओलांडल्यानंतर रस्ता अरुंद होतो. समोरून येणाऱ्या वाहनांना एकमेकांना जागा देत सावकाश जावे लागते. चालकांना विशेष काळजी घ्यावी लागते. रस्ता अरुंद असला तरी आजूबाजूचा परिसर प्रवास सुखद बनवतो.
सार्जोरा परिसर अतिशय निसर्गरम्य आहे. रस्त्याच्या दोन्ही बाजूंना हिरवळ दिसते. मोकळी शेतीजमीन आणि दूरवर दिसणाऱ्या टेकड्या परिसराचे सौंदर्य वाढवतात. पावसाळ्यात या टेकड्या हिरव्यागार दिसतात, तर इतर ऋतूंमध्येही त्या आकर्षक वाटतात. शांत वातावरणामुळे प्रवास ताजातवाना वाटतो.
रस्त्याच्या कडेला अनेक ठिकाणी भाजीपाला लागवड दिसते. शेतकरी आपल्या शेतात विविध भाज्या पिकवतात. वांगी, भेंडी, मिरच्या, दोडकी, भोपळा आणि पालेभाज्या अशा अनेक भाज्या येथे घेतल्या जातात. या हिरव्यागार शेतीमुळे गावाचे सौंदर्य अधिक खुलून दिसते. या शेतीवर अनेक कुटुंबांचा उदरनिर्वाह अवलंबून आहे.
रस्त्याच्या कडेला अनेक गावातील महिला ताज्या भाज्या विकताना दिसतात. त्या स्वतःच्या शेतातील भाज्या टोपल्यांमध्ये किंवा छोट्या ढिगांमध्ये मांडून विकतात. या भाज्या ताज्या आणि हंगामी असतात. अनेक प्रवासी थांबून त्यांच्याकडून भाज्या खरेदी करतात. मीही नियमितपणे भाज्या घेत असल्यामुळे काही महिलांशी माझी ओळख झाली आहे.
अशाच एका गावातील महिलेशी अनेक वेळा बोलताना मी तिच्या भाजीपाल्याच्या शेतीबद्दल विचारले. जवळपास सुरू असलेल्या खाणीच्या कामामुळे आणि इतर प्रदूषणामुळे शेतीवर काही परिणाम होतो का हे जाणून घेण्याची मला उत्सुकता होती. तिने सांगितले की खाणींमधून उडणारी धूळ कधी कधी झाडांवर आणि जमिनीवर साचते. त्यामुळे भाज्यांच्या वाढीवर परिणाम होतो आणि उत्पादनाची गुणवत्ता कमी होऊ शकते. पूर्वीपेक्षा शेती करणे आता अधिक कठीण झाले आहे असेही तिने सांगितले.
या संवादामुळे गावकऱ्यांच्या खऱ्या समस्या समजल्या. परिसर अजूनही हिरवागार आणि सुंदर दिसत असला तरी पर्यावरणाशी संबंधित काही अडचणी दिसून येतात. तरीही शेतकरी संयमाने आपले काम करत आहेत.
रस्त्याच्या काही भागात विटाही तयार करताना दिसतात. मातीच्या विटा रांगेत मांडून उन्हात वाळत घातलेल्या दिसतात. त्याचबरोबर सिमेंटच्या विटांचे ढिगही दिसतात. यावरून गावात पारंपरिक पद्धतींसोबतच आधुनिक बांधकामही वाढत असल्याचे दिसून येते.
सार्जोरा गावातून होणारा माझा रोजचा प्रवास हा केवळ प्रवास नसून गावातील जीवन जवळून पाहण्याची एक संधी आहे. रेल्वे क्रॉसिंग, अरुंद रस्ता, हिरव्यागार टेकड्या, भाजीपाल्याची शेती आणि गावकऱ्यांशी झालेल्या गप्पा यामुळे हा
प्रवास माझ्यासाठी विशेष आणि अर्थपूर्ण बनला आहे.
- डॉ. सुजाता दाबोळकर
