आळंदीत इंद्रायणीच्या महापुरामुळे महाराष्ट्र शासनाचा मोठा निर्णय; वारकऱ्यांना 'आहात तिथेच थांबा'चे आवाहन
पुणे : निसर्गाचा कोप आणि पावसाची संततधार यामुळे सध्या संपूर्ण महाराष्ट्र जलमय झाला असून, याचे तीव्र पडसाद वारकऱ्यांचे परम श्रद्धास्थान असलेल्या श्रीक्षेत्र आळंदीत उमटले आहेत. आषाढी वारी २०२६ चा सोहळा अवघ्या काही दिवसांवर आलेला असतानाच, पुणे जिल्हा आणि विशेषतः मावळ, देहू व आळंदी परिसरात गेल्या तीन ते चार दिवसांपासून कोसळणाऱ्या मुसळधार पावसामुळे इंद्रायणी नदीला गेल्या २० वर्षांतील सर्वात मोठा महापूर आला आहे.
नदीची दोन्ही पात्रे दुथडी भरून वाहत असून पूरपरिस्थिती कमालीची गंभीर बनली आहे. आळंदी शहराला राज्याशी जोडणारे आणि शहरांतर्गत वाहतूक नियंत्रण करणारे चारही प्रमुख पूल पूर्णपणे पाण्याखाली गेले आहेत. यामुळे आळंदीचा बाहेरील जगाशी असलेला संपर्क सध्यातरी तुटला असून, सुरक्षेचा उपाय म्हणून हे सर्व मार्ग प्रशासनाकडून तातडीने बंद करण्यात आले आहेत. या अस्मानी संकटामुळे यंदाच्या वारी सोहळ्यावर चिंतेचे सावट पसरले असून तरुणाई आणि संपूर्ण वारकरी संप्रदायाचे डोळे आता इंद्रायणीच्या पाणीपातळीकडे लागले आहेत.
या गंभीर परिस्थितीची दखल घेत श्री ज्ञानेश्वर महाराज संस्थान समिती, स्थानिक प्रशासन आणि आपत्ती व्यवस्थापन विभागाने संयुक्तपणे एक अत्यंत मोठा आणि महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. राज्यभरातून माउलींच्या दर्शनासाठी आणि पालखी सोहळ्यासाठी आळंदीच्या दिशेने निघालेल्या लाखो वारकऱ्यांना आणि भाविकांना प्रशासनाने 'तुम्ही आहात तिथेच थांबा' असे जाहीर आवाहन केले आहे. सध्याची पूरपरिस्थिती पूर्णपणे निवेपर्यंत आणि पाणी ओसरेपर्यंत भाविकांनी आळंदी शहरात येण्याचा कोणताही धोकादायक प्रयत्न करू नये, असे मंदिर प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. प्रवासात असलेल्या भाविकांनी स्वतःच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य देऊन सुरक्षित ठिकाणीच मुक्काम करावा.
तसेच, माउलींच्या या पालखी प्रस्थान सोहळ्यासाठी यंदा केवळ सुमारे ३,६६० वारकऱ्यांनाच मर्यादित उपस्थितीची अधिकृत परवानगी देण्यात आली आहे. त्यामुळे इतर भाविकांनी आळंदी किंवा देहू येथे न येता थेट पुणे अथवा पिंपरी-चिंचवड महापालिका हद्दीतून किंवा त्यापुढील निश्चित केलेल्या मार्गावरून पालखी सोहळ्यात सहभागी व्हावे, जेणेकरून प्रशासनावरील ताण कमी होईल आणि कोणतीही अनपेक्षित दुर्घटना घडणार नाही.
इंद्रायणी नदीचा हा रौद्र अवतार आणि पूर परिस्थिती पाहता, नदीपात्र, घाट परिसर तसेच बंद करण्यात आलेल्या पुलांच्या परिसरात नागरिकांना जाण्यास सक्त मनाई करण्यात आली आहे. वारी सोहळ्याच्या पार्श्वभूमीवर घाटांवर होणारी गर्दी आणि पाण्याचा वेग यामुळे कोणताही अनुचित प्रकार घडू नये, यासाठी आळंदी आणि परिसरात चोख पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे. प्रशासनाने नागरिकांना आणि सोशल मीडिया युजर्सना विशेष विनंती केली आहे की, त्यांनी या पूरपरिस्थिती संदर्भात पसरणाऱ्या कोणत्याही प्रकारच्या चुकीच्या माहितीवर किंवा अफवांवर अजिबात विश्वास ठेवू नये किंवा ट्या प्रसारित करून नये. केवळ अधिकृत सूत्रांकडून येणाऱ्या माहितीचाच आधार घ्यावा आणि प्रशासनाला पूर्ण संयम बाळगून सहकार्य करावे. काल संत तुकाराम महाराज यांच्या पालखीचे देहूतून प्रस्थान झाले. पालखी देहूतच इनामदार वाड्यात मुक्कामी होती, तर आज ८ जुलै रोजी माउलींची पालखी आळंदीतून पंढरपूरकडे प्रस्थान ठेवणार असल्याने पुढील दोन दिवस व्यवस्थापनाच्या दृष्टीने अत्यंत आव्हानात्मक असणार आहेत.
दरम्यान इंद्रायणी नदीचे पाणी शहरात आणि मुख्य मंदिराच्या परिसरात शिरल्यामुळे प्रस्थान सोहळ्यासाठी आलेले अनेक भाविक अडकले होते. परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून सर्व यंत्रणांनी तातडीने समन्वय साधत मोहीम राबवली. बचाव पथकांनी दिलेल्या माहितीनुसार, मुख्य ज्ञानेश्वर महाराज मंदिर परिसरातून २२०, इंद्रायणी नगरी भागातून १००, ठाकूरबुवा मंडप येथून ६० आणि गोपाळपुरा परिसरातून २८ अशा एकूण ४०८ भाविकांची सुखरूप सुटका केली आहे. याशिवाय विविध ठिकाणी अडकलेल्या स्थानिक नागरिकांनाही शोधून सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आले आहे.
या बचावकार्यात केवळ मानवांचीच नव्हे, तर मुक्या जनावरांचीही विशेष काळजी घेण्यात आली. पूरग्रस्त भागातील गोशाळांमध्ये पाणी शिरल्याने जवानांनी अत्यंत कौशल्याने १५० गायींना पुरातून सुरक्षितपणे बाहेर काढले. या सर्व गायींना तातडीने इतर सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले असून, प्रशासनाच्या या संवेदनशील भूमिकेचे वारकरी आणि नागरिकांकडून कौतुक होत आहे.
या संपूर्ण संकटकाळात महाराष्ट्र शासनाने देखील अत्यंत संवेदनशील आणि तत्पर भूमिका घेतली आहे. राज्यातील पावसाचा कहर आणि आळंदीतील पुरामुळे झालेल्या नुकसानीची गंभीर दखल घेत मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी आळंदीच्या पूरग्रस्त पुनर्बांधणीसाठी १० कोटी रुपयांचा विशेष निधी मंजूर करण्याचा मोठा निर्णय घेतला आहे. यासंदर्भातील अधिकृत शासन निर्णय तातडीने जारी करण्यात आला असून, या निधीच्या माध्यमातून आळंदीतील पाणीपुरवठा यंत्रणा, जलशुद्धीकरण केंद्र, रस्ते, पूल, पथदिवे, सार्वजनिक शौचालये आणि अन्य आवश्यक नागरी सुविधांची युद्धपातळीवर दुरुस्ती व पुनर्बांधणी केली जाणार आहे.
पूरग्रस्त भागातील परिस्थिती लवकरात लवकर पूर्ववत करून वारकऱ्यांची आणि स्थानिक नागरिकांची होणारी गैरसोय दूर करण्याचे स्पष्ट निर्देश मुख्यमंत्र्यांनी प्रशासनाला दिले आहेत. निसर्गाच्या या प्रकोपापुढे मानवी मर्यादा असल्या, तरी शासन, प्रशासन आणि वारकऱ्यांचा संयम यांच्या एकत्रित समन्वयातून या संकटावर नक्कीच मात केली जाईल, असा विश्वास व्यक्त होत आहे.
