जागतिक तेलदर कमी करण्यासाठी निर्णय
वॉशिंग्टन : जागतिक ऊर्जा संकटाच्या पार्श्वभूमीवर डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांच्या प्रशासनाने (administration) मोठा निर्णय घेत ३० दिवसांची विशेष सॅन्क्शन सवलत जाहीर केली आहे. या निर्णयाअंतर्गत समुद्रात अडकलेले इराणी कच्चे तेल बाजारात आणण्यास परवानगी देण्यात आली असून, जागतिक तेलदर कमी करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
अमेरिकेचे कोषागार सचिव (Treasury Secretary) स्कॉट बेसेन्ट यांनी या निर्णयाची माहिती देताना सांगितले की, २० मार्चपर्यंत जहाजांवर लोड झालेले सुमारे १४० दशलक्ष बॅरल इराणी तेल विक्रीसाठी खुले करण्यात येणार आहे. यामुळे जागतिक बाजारात तात्पुरता पुरवठा वाढून तेलदर स्थिर राहण्यास मदत होईल.
सध्या अमेरिका-इराण-इस्रायल (US-Israel-Iran war) युद्धाच्या संघर्षामुळे होर्मुझ सामुद्रधुनी मार्गावर मोठा ताण निर्माण झाला आहे. या मार्गातून जगातील सुमारे २० टक्के कच्चे तेल आणि २५ टक्के एलएनजी वाहतूक होते. या अडथळ्यामुळे उत्तर समुद्रातील ब्रेंट क्रूडचे दर प्रति बॅरल ११२ डॉलर्सपर्यंत वाढले आहेत.
इराणवर दबाव ठेवण्याची रणनीती
अमेरिकेच्या या धोरणाचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे इराणला या तेल विक्रीतून कोणताही आर्थिक फायदा मिळणार नाही. म्हणजेच, तेल बाजारात येईल पण त्याचे उत्पन्न इराणच्या तिजोरीत जाणार नाही. त्यामुळे इराणवर आर्थिक दबाव कायम ठेवण्याची अमेरिकेची रणनीती आहे.
“चायना डिस्काउंट”ला धक्का देण्याचा अमेरिकेचा प्रयत्न
याशिवाय, चीन (China) स्वस्त दरात इराणी तेल साठवून ठेवत असल्याचा आरोपही करण्यात आला आहे. त्यामुळे बाजारात मोठ्या प्रमाणावर तेल सोडून त्या “चायना डिस्काउंट”ला धक्का देण्याचा अमेरिकेचा प्रयत्न आहे.
एकूणच, हा निर्णय जागतिक तेलबाजारात तात्पुरती स्थिरता आणण्याचा प्रयत्न असला तरी, मध्यपूर्वेतील तणाव कायम असल्याने पुढील घडामोडींवर सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
