जगातील सर्वात मोठ्या तेल कंपनीच्या प्रकल्पांवर ड्रोन हल्ला झाल्याने कच्च्या तेलाच्या किमती गगनाला.
दुबई/नवी दिल्ली: पश्चिम आशियातील संघर्ष आता एका अशा धोकादायक वळणावर येऊन पोहोचला आहे, जिथून जागतिक अर्थव्यवस्थेला सावरणे कठीण दिसत आहे. इराणने आखाती देशांतील तेल आणि वायू शुद्धीकरण केंद्रांवर (रिफाइनरीज) भीषण हल्ले चढवून प्रतिशोधाची ज्वाला पेटवली आहे. इस्रायलने इराणच्या सर्वात मोठ्या ऑईल फील्डवर केलेल्या हल्ल्याचा बदला घेण्यासाठी इराणने आता सौदी अरब, कुवैत, कतार आणि संयुक्त अरब अमिराती यांसारख्या तटस्थ देशांच्या ऊर्जा केंद्रांना लक्ष्य केले आहे. या भीषण हल्ल्यांमुळे आखाती देशांतील अनेक प्रकल्पांमधील उत्पादन ठप्प झाले असून, सर्वत्र आगीचे लोट पाहायला मिळत आहेत.
कुवैतच्या 'मीना अब्दुल्ला' आणि दुबईच्या सौदी अरामकोवर ड्रोन हल्ला
इराणच्या या हल्ल्याचा सर्वाधिक फटका कुवैतला बसला आहे. कुवैत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशनने दिलेल्या माहितीनुसार, इराणने कुवैतच्या 'मीना अब्दुल्ला' या दुसऱ्या मोठ्या रिफायनरीवर ड्रोन हल्ला केला. या हल्ल्यामुळे रिफायनरीच्या ऑपरेशनल युनिटमध्ये भीषण आग लागली. याआधी इराणने मध्य पूर्वेतील सर्वात मोठ्या रिफायनरींपैकी एक असलेल्या 'मीना अल-अहमदी'वरही हल्ला केला होता, ज्याची क्षमता दररोज ७ लाख ३० हजार बॅरल तेल शुद्ध करण्याची आहे. दुसरीकडे, सौदी अरबची प्रतिष्ठित तेल कंपनी 'सौदी अरामको' देखील इराणच्या निशाण्यावर आली आहे. लाल समुद्राच्या किनाऱ्यावर असलेल्या यानबू येथील 'सामरेफ' (SAMREF) रिफायनरीवर हवाई हल्ला करण्यात आला. सौदी अरामको आणि एग्झॉन मोबिल यांचा हा संयुक्त प्रकल्प असून, इराणने या केंद्राला लक्ष्य करून आपल्या आक्रमक इराद्यांची जाणीव करून दिली आहे.
इस्रायलचा 'साउथ पार्स'वर प्रहार आणि इराणचा पलटवार
नुकताच इस्रायलने इराणच्या 'साउथ पार्स' या जगातील सर्वात मोठ्या नैसर्गिक वायू क्षेत्रावर भीषण मिसाईल हल्ला केला. या हल्ल्यात इराणच्या गॅस प्रोसेसिंग फॅसिलिटी आणि आसालुयेह क्षेत्रातील साठवणूक टाक्यांना आग लागली, ज्यामुळे इराणचे वायू उत्पादन मोठ्या प्रमाणावर प्रभावित झाले. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या हल्ल्याबाबत अनभिज्ञता दर्शवली असली तरी, इराणने मात्र याचा बदला म्हणून संपूर्ण आखाती देशांना युद्धाच्या खाईत ओढले आहे. इराणने आता कतार आणि यूएईला देखील थेट इशारा दिला असून ऊर्जा केंद्रे रिकामी करण्यास सांगितले आहे. कतारच्या 'रास लफ्फन' या एलएनजी प्रकल्पावरही क्षेपणास्त्र आदळल्याने मोठे नुकसान झाले आहे, तर यूएईने 'हबशान' गॅस प्लांटवरील हल्ला हा तणाव वाढवणारा असल्याची निंदा केली आहे.
सौदी अरबचा संताप: विश्वासाचा पूर्णपणे अंत
सौदी अरबचे परराष्ट्र मंत्री प्रिन्स फैसल बिन फरहान यांनी इराणच्या या कृत्यावर तीव्र संताप व्यक्त केला आहे. या संघर्षात सहभागी नसलेल्या माझ्या देशावर आणि शेजारील राष्ट्रांवर झालेले हल्ले निषेधार्ह आहेत. इराणवर असलेला थोडाफार विश्वासही आता पूर्णपणे उडाला आहे, असे त्यांनी स्पष्ट केले. सौदीने आता या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर देण्यासाठी राजकीय, आर्थिक आणि मुत्सद्दी अशा सर्व मार्गांचा अवलंब करण्याचा इशारा दिला आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी इराणने आधीच बंद केल्यामुळे जागतिक तेल पुरवठ्याची साखळी विस्कळीत झाली असताना, आता पर्यायी मार्ग असलेल्या यानबूवरही हल्ले झाल्याने कोंडी अधिकच वाढली आहे.
जागतिक बाजारपेठेत इंधनाचा भडका
आखातातील या युद्धामुळे जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाच्या किमतींनी उच्चांक गाठला आहे. युद्धापूर्वी प्रति बॅरल ७३ डॉलरवर असलेले ब्रेंट क्रूड आता ११८ डॉलरच्या पार गेले आहे. नैसर्गिक वायूच्या किमतीतही युरोपीय बाजारपेठेत २४ टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली आहे. भारतासारख्या देशांसाठी, जो मोठ्या प्रमाणावर आखाती देशांतील इंधनावर अवलंबून आहे, ही परिस्थिती अत्यंत चिंताजनक आहे. इराण आणि अमेरिका-इस्रायल यांच्यातील हे 'इंधन युद्ध' जर लवकर शांत झाले नाही, तर जगाला मोठ्या आर्थिक मंदीचा आणि महागाईचा सामना करावा लागण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
