पणजी : विजयादशमी अर्थात दसऱ्याचा सण गोव्यात (Vijayadashami (Dasara) celebration in Goa) आज धार्मिक श्रद्धा, पारंपरिक प्रथा आणि उत्साहपूर्ण वातावरणात साजरा केला जात आहे. राज्यातील विविध मंदिरांमध्ये सकाळपासूनच भाविकांनी दर्शनासाठी गर्दी केली आहे. पूजा-अर्चा, धार्मिक विधी आणि सीमोल्लंघनाच्या परंपरेतून दसऱ्याचा आनंद व्यक्त केला जात आहे. वाईटावर चांगल्याचा विजय आणि सत्याचा असत्यावर विजय यांचे प्रतीक मानल्या जाणाऱ्या या सणानिमित्त सर्वत्र भक्तिमय वातावरण पाहायला मिळत आहे.
दसरा हा हिंदू धर्मातील साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक महत्त्वाचा मुहूर्त मानला जातो. त्यामुळे या दिवशी नवीन कामाची सुरुवात करणे, वाहन किंवा अन्य वस्तूंची खरेदी करणे, व्यवसायाचा शुभारंभ करणे तसेच सोने खरेदी करणे यांना विशेष महत्त्व दिले जाते. अनेक कुटुंबांमध्ये सकाळी घरातील देवतांची पूजा करून आपट्याची पाने सोन्याचे प्रतीक म्हणून एकमेकांना देण्याची परंपरा पाळली जाते. आप्तेष्टांना दसऱ्याच्या शुभेच्छा देत नातेसंबंध दृढ करण्यावरही भर दिला जातो.
गोव्यातील मंदिरांमध्ये दसऱ्यानिमित्त विशेष पूजाविधी आणि धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. स्थानिक परंपरेनुसार विविध देवस्थानांमध्ये उत्सव साजरे केले जात असून, भाविक देवतांचे दर्शन घेऊन सुख, समृद्धी आणि आरोग्यासाठी प्रार्थना करीत आहेत. काही ठिकाणी पालखी, धार्मिक मिरवणुका आणि पारंपरिक वाद्यांच्या गजरात उत्सवाचा आनंद द्विगुणित होतो.
सीमोल्लंघन आणि शस्त्रपूजेला महत्त्व
विजयादशमीच्या दिवशी सीमोल्लंघन करण्याची परंपरा विशेष महत्त्वाची मानली जाते. पूर्वी युद्ध मोहिमांवर जाण्यासाठी हा दिवस शुभ मानला जात असे. त्याच परंपरेतून आजही अनेक ठिकाणी प्रतीकात्मक सीमोल्लंघन केले जाते. शेतकरी शेतीची अवजारे, कारागीर आपली साधने, तर व्यावसायिक व्यवसायाशी संबंधित उपकरणांची पूजा करून कृतज्ञता व्यक्त करतात. वाहनांची पूजा करण्याची प्रथाही अनेक कुटुंबांमध्ये दिसून येते.
नव्या संकल्पांचा आणि मांगल्याचा दिवस
दसरा हा केवळ धार्मिक सण नसून, नव्या संकल्पांची सुरुवात करण्याचा दिवस म्हणूनही पाहिला जातो. जीवनातील नकारात्मकता दूर करून सकारात्मक विचार, परिश्रम आणि प्रामाणिकपणाच्या मार्गाने पुढे जाण्याचा संदेश हा सण देतो. कुटुंबीय, मित्रपरिवार आणि नातेवाइकांमध्ये शुभेच्छांची देवाणघेवाण होत असून, सणानिमित्त घराघरांत आनंदाचे वातावरण आहे.
गोव्यातील सांस्कृतिक विविधतेतून दसऱ्याच्या उत्सवाला वेगळी ओळख लाभली आहे. स्थानिक धार्मिक परंपरा, देवस्थानांशी जोडलेल्या श्रद्धा आणि कौटुंबिक रीतिरिवाज यांच्या संगमातून राज्यात विजयादशमी साजरी केली जात आहे. वाईट प्रवृत्तींवर मात करून चांगुलपणाचा स्वीकार करण्याचा संदेश देणारा हा सण सर्वांसाठी आनंद, ऐक्य आणि समृद्धी घेऊन येवो, अशी भावना व्यक्त केली जात आहे.