लेफ्टनंट कर्नल उमेश भाटीकर यांचे संपूर्ण जीवन म्हणजे केवळ एक यशस्वी करिअर नाही, तर ती एका सैनिकाची अखंड साधना आहे. त्याग, नेतृत्वगुण, व्यावसायिक उत्कृष्टता आणि देशाप्रती असलेले अथांग प्रेम याचे ते एक चालतेबोलते उदाहरण आहेत.
गोव्याच्या लाल मातीने देशाला अनेक वीर सुपुत्र दिले, ज्यांनी आपल्या कर्तृत्वाने देशाच्या नकाशावर गोव्याचे नाव सुवर्णाक्षरांनी कोरले. याच शूरवीरांच्या परंपरेतील एक जाज्वल्य नाव म्हणजे लेफ्टनंट कर्नल उमेश भाटीकर (निवृत्त). सन १९६० मध्ये गोव्यातील सांस्कृतिक केंद्र मानल्या जाणाऱ्या मडगाव येथे जन्मलेल्या उमेश भाटीकर यांचा प्रवास केवळ एका वैमानिकाचा प्रवास नाही, तर तो एका ध्येयवेड्या तरुणाच्या देशप्रेमाचा, असीम धैर्याचा आणि कर्तव्याप्रती असलेल्या पराकोटीच्या निष्ठेचा जिवंत दस्तऐवज आहे. लष्करी आणि नागरी विमानवाहतूक क्षेत्रात चार दशकांहून अधिक काळ त्यांनी केलेली सेवा ही येणाऱ्या पिढ्यांसाठी सदैव मार्गदर्शक आणि प्रेरणादायी ठरेल.
बालपण, स्वप्ने आणि लष्करी प्रवासाची पहाट
उमेश भाटीकर यांचे प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण मडगाव येथील प्रसिद्ध 'मॉडेल इंग्लिश हायस्कूल'मध्ये झाले. निसर्गरम्य गोव्यात लहानाचे मोठे होत असतानाच त्यांच्या मनात देशासाठी काहीतरी उत्तुंग करण्याची स्वप्ने अंकुरत होती. शालेय शिक्षणानंतर त्यांनी गोव्यातील चौगुले महाविद्यालय आणि पुढे शिक्षणाचे माहेरघर असलेल्या पुण्यातील फर्ग्युसन महाविद्यालयात उच्च शिक्षण घेतले. महाविद्यालयात असतानाच त्यांच्यातील शिस्त आणि देशसेवेची ओढ अधिक गडद झाली.
त्यांच्या याच जिद्दीला सन १९७८ मध्ये खऱ्या अर्थाने पंख लाभले, जेव्हा त्यांची निवड अत्यंत प्रतिष्ठेच्या राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनी (NDA) मध्ये झाली. एनडीएची ती खडतर आणि शिस्तबद्ध जीवनाची वर्षे म्हणजे त्यांच्या भावी पराक्रमाची पूर्वतयारीच होती.
तोफखाना दलापासून उड्डाणाचे पंख मिळेपर्यंत
सन १९८१ मध्ये एनडीएतील प्रशिक्षण यशस्वीपणे पूर्ण केल्यानंतर, भाटीकर यांना भारतीय सैन्याच्या तोफखाना दलात (Regiment of Artillery) अधिकारी म्हणून नियुक्ती मिळाली. तोफखाना दलातील त्यांची सुरुवातीची वर्षे अत्यंत आव्हानात्मक आणि शिस्तीची होती. मात्र, त्यांच्यातील अफाट कौशल्य, एकाग्रता आणि उड्डाणाविषयीची उपजत ओढ वरिष्ठांच्या नजरेतून सुटली नाही.
त्यांच्या उत्कृष्ट कौशल्याची आणि कर्तव्यनिष्ठेची यथोचित दखल घेत, सन १९८६ मध्ये त्यांची बदली भारतीय सैन्याच्या आमी एव्हिएशन कॉर्प्स (Army Aviation Corps) मध्ये करण्यात आली. येथेच त्यांच्या जीवनाला एक नवे वळण मिळाले. आकाशाला गवसणी घालण्याचे त्यांचे स्वप्न प्रत्यक्षात आले. एक कुशल हेलिकॉप्टर वैमानिक म्हणून त्यांनी देशाच्या अत्यंत दुर्गम, संवेदनशील आणि धोकादायक सीमाभागांत विविध महत्त्वपूर्ण ऑपरेशनल तसेच सहाय्यक मोहिमांमध्ये आपल्या जीवाची बाजी लावून काम केले. सियाचीनच्या बर्फाच्छादित शिखरांपासून ते घनदाट जंगलांपर्यंत, जिथे मृत्यूचा धोका पावलापावलावर असायचा, तिथे कॅप्टन आणि नंतर कर्नल भाटीकर यांनी आपल्या हेलिकॉप्टरच्या पंखांवर शेकडो जवानांचे प्राण वाचवले.
देशसेवेला पूर्णपणे वाहिलेल्या या प्रदीर्घ, अंगावर रोमांच उभे करणाऱ्या आणि समर्पित कारकिर्दीनंतर, सन २००३ मध्ये ते 'लेफ्टनंट कर्नल' या अत्यंत सन्माननीय पदावरून भारतीय सैन्यातून निवृत्त झाले. सैन्य सोडतानाचा तो क्षण भावनिकदृष्ट्या अत्यंत जड होता, कारण ज्या वर्दीला त्यांनी रक्ताने आणि घामाने सिंचन केले होते, ती वर्दी बाजूला ठेवायची होती.
नागरी विमानवाहतूक: आकाशाशी असलेले अतुट नाते
सैन्यातून निवृत्त झाले तरी त्यांच्यातील वैमानिक आणि आकाशाची ओढ शांत झाली नव्हती. पंखात अजूनही भरारी घेण्याचे बळ होते आणि मनात उड्डाणाची तीच जुनी जिद्द कायम होती. म्हणूनच, त्यांनी नागरी विमानवाहतूक क्षेत्रात (Civil Aviation) आपल्या आयुष्याच्या दुसऱ्या यशस्वी इनिंगची सुरुवात केली.
भारतातील विविध नामांकित व्यावसायिक विमानवाहतूक कंपन्यांमध्ये त्यांनी हेलिकॉप्टर वैमानिक म्हणून प्रदीर्घ काळ सेवा दिली. लष्करी शिस्त, अचूकता आणि शांत डोक्याने संकटसमयी निर्णय घेण्याची त्यांची वृत्ती यामुळे त्यांनी नागरी क्षेत्रातही प्रचंड आदर आणि मानाचे स्थान मिळवले. प्रतिकूल हवामानातही प्रवाशांना सुरक्षितपणे त्यांच्या इच्छित स्थळी पोहोचवणे, हा जणू त्यांचा ध्यास बनला होता.
एका गौरवशाली प्रवासाचा समारोप
अखेर, सन २०२५ मध्ये वयाच्या आणि सेवेच्या नियमांनुसार ते नागरी विमानवाहतूक क्षेत्रातूनही अधिकृतपणे निवृत्त झाले. आकाशाशी असलेले चार दशकांचे हे नाते जेव्हा जमिनीवर स्थिरावले, तेव्हा त्यांच्या डोळ्यात निवृत्तीचे अश्रू आणि मनात कर्तव्याचे परम समाधान होते. अशा प्रकारे लष्करी आणि नागरी अशा दोन्ही क्षेत्रांतील एका प्रदीर्घ, यशस्वी आणि अद्वितीय कारकीर्दीचा त्यांनी गौरवशाली समारोप केला.
लेफ्टनंट कर्नल उमेश भाटीकर यांचे संपूर्ण जीवन म्हणजे केवळ एक यशस्वी करिअर नाही, तर ती एका सैनिकाची अखंड साधना आहे. त्याग, नेतृत्वगुण, व्यावसायिक उत्कृष्टता आणि देशाप्रती असलेले अथांग प्रेम याचे ते एक चालतेबोलते उदाहरण आहेत. मातृभूमीचे रक्षण करताना आणि नागरी सेवेत योगदान देताना त्यांनी दाखवलेले शौर्य आणि सोसलेले कष्ट प्रत्येक गोमंतकीयाच्या आणि भारतीयाच्या मनात आदराचे स्थान निर्माण करतात. गोव्याच्या या सुपुत्राचा आम्हा सर्वांना सार्थ अभिमान आहे!
जॉन आगियार, + ९१ ९८२२१५९७०५
