वैदिक मंत्रोच्चारात आज होणार विधीवत पूजन; कोल्हापूरनगरीत भक्तीचे वातावरण निर्माण.
कोल्हापूर : 'दक्षिण काशी' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या कोल्हापूरच्या करवीर निवासिनी श्री अंबाबाई मंदिराच्या मुख्य शिखरावर सुमारे अडीच कोटी रुपये मूल्याचा आणि दीड किलो वजनाचा शुद्ध सोन्याचा कळस गुरुवारी मध्यरात्री अत्यंत सुरक्षितपणे आणि शास्त्रोक्त पद्धतीने बसविण्यात आला. अधिक मासातील दानाला हिंदू धर्मात असलेल्या विशेष महत्त्वाचे औचित्य साधून हा सुवर्ण कळस गोव्याच्या माजी मुख्यमंत्र्यांनी देवीच्या चरणी अर्पण केला असल्याची माहिती TV9मराठी आणि इतर वृत्तवाहिन्यांनी प्रसारित केली आहे. धार्मिक परंपरेचे पावित्र्य राखत, आज शुक्रवारी सकाळी विशेष वैदिक मंत्रोच्चार आणि धार्मिक विधींच्या माध्यमातून या नूतन सुवर्ण कळसाचे विधिवत पूजन करण्यात येणार आहे.
या संपूर्ण प्रकल्पाची पार्श्वभूमी अत्यंत तांत्रिक आणि संरक्षणात्मक दृष्टिकोनातून आखण्यात आली होती. पावसाच्या पाण्यामुळे मंदिराच्या मूळ दगडी शिखराची झीज होऊ नये आणि पाण्याचा निचरा व्यवस्थित व्हावा, यासाठी शिखरावर तांब्याचे संरक्षक आवरण (Copper Shielding) बसविण्याची संकल्पना देवस्थान समितीने पुढे आणली होती. याच काळात गोव्यातील एका भक्ताने शिखरासाठी सोन्याचा कळस दान करण्याची इच्छा व्यक्त केल्यामुळे या संरक्षणात्मक मोहिमेला एका सुवर्ण सोहळ्याचे रूप प्राप्त झाले. मंदिराच्या मूळ वास्तुकलेचा समतोल राखणे हे या मोहिमेसमोरील सर्वात मोठे आव्हान होते.
सुमारे सहा फूट उंचीच्या या ऐतिहासिक मुख्य शिखराची प्राचीन वास्तुरचना आणि त्याचा परिघ लक्षात घेऊन मंगलोर येथील अत्यंत कुशल कारागिरांनी या कळसाची निर्मिती केली आहे. मुख्य कळसाला अंतर्गत आधार देण्यासाठी आणि पावसाच्या पाण्याचा थेट संपर्क रोखण्यासाठी २०० किलो वजनाचे तांब्याचे गोलाकार आवरण (Waterproof Dome Coating) तयार करण्यात आले होते. हे संपूर्ण काम अत्यंत नाजूक आणि आव्हानात्मक होते; कारण मंदिराच्या मूळ हेरिटेज वास्तूला कोणताही भौतिक धक्का न लावता हे कळसारोहण करायचे होते.
गुरुवारी रात्री आठ वाजण्याच्या सुमारास या मोहिमेच्या अंतिम टप्प्याला, म्हणजेच 'कळसारोहण'ला सुरुवात झाली. रात्रीच्या वेळी मंदिरातील भाविकांची गर्दी कमी झाल्यानंतर 'हेवी-ड्यूटी क्रेन'च्या सहाय्याने हा जड वजनाचा तांब्याचा साचा आणि त्यानंतर दीड किलो सोन्याचा कळस मंदिराच्या छतावर नेण्यात आला. तिथून अत्यंत अचूकतेने (Precision Engineering) क्रेनच्या साहाय्याने मुख्य शिखराच्या सर्वोच्च टोकावर तो प्रस्थापित करण्यात आला. कळसाला ओरखडा किंवा कोणताही धक्का बसू नये, यासाठी सेफ्टी बेल्ट्स आणि आधुनिक साधनांचा वापर करण्यात आला होता.
पश्चिम महाराष्ट्र देवस्थान समितीचे सचिव शिवराज नायकवडी यांच्या थेट देखरेखीखाली सुमारे ४० तांत्रिक कर्मचारी आणि कामगारांचे पथक या मोहिमेसाठी रात्रभर कार्यरत होते. कासव मंडपावरील कळसाचे पहिले आवरण रात्री एकच्या सुमारास पूर्ण झाल्यानंतर मुख्य शिखराचे काम पहाटेपर्यंत यशस्वीरीत्या पूर्ण करण्यात आले. या सुवर्ण कळसामुळे अंबाबाई मंदिराचे ऐतिहासिक वैभव आणि सौंदर्य आता अधिकच खुलले आहे.
