वजन आणि माप खात्याकडे तक्रार दाखल
म्हापसा: पेट्रोल पंपांवर इंधन वितरीत करताना अवलंबल्या जाणाऱ्या 'नोझल क्लिकिंग' (Nozzle Clicking) या कार्यपद्धतीबाबत पणजी येथील वजन आणि माप खात्याकडे (Legal Metrology Department) सहाय्यक नियंत्रकांकडे तक्रार नोंदवण्यात आली आहे. या प्रक्रियेमुळे ग्राहकांना देय रकमेच्या तुलनेत कमी इंधन प्राप्त होत असल्याचा संशय व्यक्त करण्यात येत आहे.
तक्रारदार देविदास पणजीकर यांनी स्पष्ट केले की, वाहनधारकांमध्ये या पद्धतीबाबत कमालीची अस्वस्थता आहे. इंधनाचा प्रवाह अविच्छिन्न (steady flow) राहू देण्याऐवजी, नोझलचे मूठ वारंवार दाबली जाते. या खंडित प्रवाहामुळे (interrupted bursts) इंधनामध्ये हवा किंवा बाष्पाचे मिश्रण होण्याची शक्यता निर्माण होते, ज्यामुळे प्रत्यक्ष इंधनाचे परिमाण (volume) घटून ग्राहकाची फसवणूक होते.
तांत्रिकदृष्ट्या, इंधन विसर्जित करणारी नोझल्स ही टाकी पूर्ण भरताच स्वयंचलितपणे बंद होण्यासाठी अभिकल्पित केलेली असतात. मात्र, नोझलची चुकीच्या पद्धतीने हाताळणी केल्यास यंत्रणेच्या अचूकतेमध्ये (accuracy) बाधा येते. त्यातच जर यंत्रांचे प्रमाणीकरण आणि परिरक्षण योग्य नसल्यास, त्रुटीची व्याप्ती अधिकच वाढते.
तक्रारीत नमूद केल्यानुसार, अनेकदा पेट्रोल पंप कर्मचारी देयकाची रक्कम पूर्णांकात (उदा. ₹५०० किंवा १० लिटर) आणण्यासाठी, टाकी पूर्ण भरलेली असतानाही वारंवार 'क्लिकिंग' करतात. ही कृती जरी हेतुपुरस्सर नसली, तरीही यामुळे ग्राहकाला विनाकारण आर्थिक भुर्दंड सोसावा लागतो.
इंधन हे मूल्यवान आणि अनिवार्य साधन असल्याने, त्याचे अचूक मापन होणे कायदेशीरदृष्ट्या आवश्यक आहे. वैध मापनशास्त्र नियमावलीनुसार, प्रत्येक पेट्रोल पंपाची नियमित तपासणी अनिवार्य असून, मापनात तफावत आढळल्यास कडक कायदेशीर कारवाईची तरतूद आहे.
तक्रारदाराने संबंधित अधिकाऱ्यांना या प्रकरणाची सखोल चौकशी करण्याची, आकस्मिक तपासणी (surprise inspection) सत्रे राबवण्याची आणि कर्मचाऱ्यांना नोझल हाताळणीचे शास्त्रोक्त प्रशिक्षण देण्याचे निर्देश देण्याची आग्रही विनंती केली आहे. त्याचबरोबर, इंधन भरताना ग्राहकांनी अधिक सजग राहणे गरजेचे असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
प्रशासनाकडून अद्याप यावर कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया आली नसली, तरी ग्राहक हिताचे रक्षण करण्यासाठी पेट्रोल पंपांच्या कामकाजावर कडक देखरेख ठेवण्याची निकड या तक्रारीमुळे अधोरेखित झाली आहे.
