भारतीय लष्कराचा इतिहास हिमालयातील बर्फावर आणि प्रशिक्षणाच्या मैदानावरील घामातून लिहिला गेला आहे, परंतु त्याचा खरा आत्मा हा आघाडीवरून नेतृत्व करणाऱ्या सैनिकांमध्ये वसलेला आहे. राष्ट्राच्या या रक्षकांमध्ये लेफ्टनंट कर्नल ऑस्टिन कोलासो (निवृत्त) यांचे नाव प्रामुख्याने घेतले जाते. बिहार रेजिमेंटचे हे प्रतिष्ठित दिग्गज अधिकारी असून त्यांची कारकीर्द कारगिलच्या गोठवणाऱ्या शिखरांपासून ते ईशान्य भारताच्या घनदाट जंगलांपर्यंत पसरलेली आहे. आज, गोव्यातील माजी सैनिक समुदायातील एक प्रमुख आवाज म्हणून, ते उद्याचे नेते घडवून देशाची सेवा करत आहेत.
मूळचे गोव्यातील चोडण येथील असले तरी, लेफ्टनंट कर्नल कोलासो यांचा लष्करातील प्रवासाचा पाया त्यांच्या पॅन-इंडिया जडणघडणीतून रचला गेला. कौटुंबिक कारणांमुळे त्यांचे शिक्षण पंजाब आणि मुंबईत झाले.
त्यांच्या महाविद्यालयीन काळातच त्यांची लष्करी ओढ दिसून आली; एक समर्पित एनसीसी (NCC) नेव्हल कॅडेट म्हणून त्यांनी १९८१ मध्ये प्रजासत्ताक दिन (RD) कॅम्पमध्ये आपल्या संचालनालयाचे प्रतिनिधित्व केले, जे त्यांच्या भविष्यातील नेतृत्वाचे प्रतीक होते.
युपीएससी परीक्षा आणि अलाहाबाद येथील कठीण सर्व्हिसेस सिलेक्शन बोर्ड यशस्वीरीत्या उत्तीर्ण झाल्यानंतर, ते डिसेंबर १९८५ मध्ये डेहराडून येथील इंडियन मिलिटरी अकॅडमी मध्ये दाखल झाले. ७७ व्या रेग्युलर कोर्समधून ते बिहार रेजिमेंटमध्ये नियुक्त झाले. ही तुकडी, महान आदिवासी नेते भगवान बिरसा मुंडा यांच्याकडून प्रेरणा घेते आणि ती आपला भीषण दरारा आणि अटळ लवचिकतेसाठी प्रसिद्ध आहे.
शौर्याने परिभाषित केलेली कारकीर्द: कारगिल आणि त्यापलीकडे लेफ्टनंट कर्नल कोलासो यांचा लष्करी कार्यकाळ भारताच्या अत्यंत अस्थिर अशा युद्धक्षेत्रांच्या नकाशासारखा आहे. उच्च तीव्रतेच्या युद्धभूमीवर त्यांचे कौशल्य तावून सुलाखून निघाले.
कारगिल युद्ध (१९९९) : पर्वतीय युद्ध क्षेत्रातील तज्ज्ञ म्हणून त्यांनी घुसखोरांकडून मोक्याची शिखरे परत मिळवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. १८,००० फूट उंचीवर युद्ध जिंकण्यासाठी लागणाऱ्या तांत्रिक चिकाटीचा त्यांचा प्रत्यक्ष अनुभव आजही एक जिवंत पुरावा आहे.
बंडखोरी विरोधी कारवाया : आसाममध्ये उल्फा (ULFA) बंडखोरांविरुद्धच्या गुप्तचर मोहिमेदरम्यान त्यांनी गोळीबाराचा सामना केला. तसेच भारत-म्यानमार सीमा आणि अरुणाचल प्रदेशात त्यांनी व्यापक सेवा बजावली.
शिखरांचे अधिपती : त्यांच्या या कौशल्यामुळे त्यांची नियुक्ती गुलमर्ग येथील 'हाय अल्टिट्यूड वॉरफेअर स्कूल' (HAWS) मध्ये प्रशिक्षक म्हणून करण्यात आली. त्यांनी सियाचीन बेस कॅम्पमध्ये 'ऑफिसर-इन-चार्ज' (OIC) म्हणूनही काम पाहिले, जिथे जगातील सर्वोच्च युद्धभूमीवर जाणाऱ्या प्रत्येक सैनिकाच्या खडतर प्रशिक्षणाची जबाबदारी त्यांच्यावर होती. त्यांच्या विलक्षण नेतृत्वासाठी आणि व्यावसायिक योगदानासाठी त्यांना 'ईस्टर्न', 'नॉर्दर्न' आणि 'आर्ट्रॅक' (ARTRAC) कमांड्सकडून तीन वेळा 'जीओसी-इन-सी' (GOC-in-C) प्रशंसा कार्डाने सन्मानित करण्यात आले आहे.
२०११ मध्ये सेवानिवृत्त झाल्यानंतर, लेफ्टनंट कर्नल कोलासो यांनी शांत जीवन निवडले नाही. त्याऐवजी त्यांनी आपल्या प्रशासकीय कौशल्याचा उपयोग नागरी सेवेसाठी केला. दिवंगत श्री. मनोहर पर्रीकर यांच्या दूरदर्शी नेतृत्वाखाली स्थापन झालेल्या गोवा मानवी संसाधन विकास महामंडळाच्या संस्थापक अधिकाऱ्यांपैकी ते एक होते. या महामंडळाचे आजचे यश त्यांनी सुरुवातीच्या काळात तयार केलेली धोरणे, प्रशिक्षण मॉड्यूल आणि नियमावलीच्या मजबूत पायावर उभे आहे.
आज पणजी येथे वास्तव्यास असलेल्या लेफ्टनंट कर्नल कोलासो यांना गोव्याचा ‘विस्मृतीत गेलेला नायक’ (Forgotten Hero) ही पदवी मिळाली आहे. सैनिकांचे बलिदान कधीही विसरले जाऊ नये याची खात्री करून ते या पदवीला सार्थ ठरवत आहेत. कारगिल विजय दिनाच्या कार्यक्रमांमध्ये आणि राज्यातील महाविद्यालयांमधील व्याख्यानांमध्ये ते नेहमी सक्रिय असतात.
आपल्या व्याख्यानांद्वारे ते नागरी जीवन आणि सशस्त्र दलांमधील दरी सांधण्याचे काम करतात, तसेच गोव्यातील तरुणांना पारंपारिक करिअरच्या पलीकडे जाऊन अधिकारी म्हणून जीवन जगण्यासाठी प्रेरित करतात. त्यांचे जीवन हे एक शक्तिशाली स्मरण करून देते की, एखादा सैनिक गणवेश उतरवू शकतो, परंतु राष्ट्राची सेवा करण्याचे त्याचे ध्येय कधीही संपत नाही.
एका तरुण एनसीसी कॅडेटपासून कारगिल युद्धातील योद्धा आणि गोवा एचआरडीसीचे संस्थापक वास्तुशिल्पी असा त्यांचा प्रवास सेवा, शिस्त आणि समर्पणाचा एक आदर्श वस्तुपाठ आहे.
जॉन आगियार
+ ९१ ९८२२१५९७०५