पणजी: गोव्यात सी-फूडशौकीनांसाठी आणि विशेषतः कालवा (Oysters) आवडीने खाणाऱ्या खवय्यांसाठी एक अत्यंत चिंताजनक माहिती समोर आली आहे. गोव्याच्या समुद्रकिनाऱ्यांवर आढळणाऱ्या कालवांमध्ये 'कॅडमियम' या अतिशय विषारी आणि घातक धातूचे प्रमाण सुरक्षिततेच्या सर्व आंतरराष्ट्रीय मर्यादा ओलांडल्याचा धक्कादायक खुलासा राष्ट्रीय समुद्र विज्ञान संस्थेच्या (NIO) शास्त्रज्ञांनी केला आहे. या दूषित कालवांचे नियमित सेवन केल्यास मानवी आरोग्याला गंभीर आजारांचा धोका निर्माण होऊ शकतो, असा स्पष्ट इशारा या संशोधनातून देण्यात आला आहे.
राष्ट्रीय समुद्र विज्ञान संस्थेच्या शास्त्रज्ञांनी गोव्याच्या संपूर्ण किनारपट्टीवरील समुद्राच्या तळातील गाळ आणि तेथे आढळणाऱ्या कालवांचे सखोल वैज्ञानिक विश्लेषण केले. या अभ्यासादरम्यान पारा (Mercury) आणि कॅडमियम (Cadmium) यांसारख्या जड धातूंचे प्रमाण आणि त्यांचा सागरी अन्नसाखळीवर तसेच मानवी आरोग्यावर होणारा संभाव्य परिणाम तपासण्यात आला. या संशोधनानुसार, समुद्राच्या तळाशी असलेल्या गाळामध्ये कॅडमियमचे प्रमाण प्रति किलो ०.१६ मिग्रॅ, तर पाऱ्याचे प्रमाण प्रति किलो ०.००५ मिग्रॅ इतके अल्प आढळून आले आहे, जे आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार पूर्णपणे सुरक्षित पातळीवर आहे.
मात्र, कालवांच्या तपासणीत समोर आलेली आकडेवारी अत्यंत चिंताजनक आहे. कालवांमध्ये कॅडमियमचे सरासरी प्रमाण प्रति किलो तब्बल ३.३७ मिग्रॅ इतके उच्च आढळले आहे. कालव हे गाळणी पद्धतीने (filter feeding) अन्न ग्रहण करणारे जलचर असल्याने ते समुद्राच्या पाण्यातील आणि पर्यावरणातील विषारी घटक स्वतःच्या शरीरात मोठ्या प्रमाणावर शोषून घेतात. विशेषतः उत्तर गोव्यातील प्रसिद्ध 'बागा' किनारपट्टी भागात आढळणाऱ्या कालवांमध्ये कॅडमियमचे प्रमाण अत्यंत उच्च आणि धोकादायक पातळीवर असल्याचे दिसून आले आहे. या तुलनेत कालवांमध्ये पाऱ्याचे प्रमाण मर्यादेत असले, तरी कॅडमियमचा हा साठा मानवी आरोग्यासाठी धोक्याची घंटा वाजवणारा ठरला आहे.
एनआयओच्या या संशोधनामुळे गोव्यातील सागरी अन्नसाखळीच्या सुरक्षेवर आणि आरोग्यावर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. किनाऱ्यावरील गाळ सध्या सुरक्षित स्थितीत असला, तरी सागरी जीवांमध्ये विषारी धातूंचा होत असलेला हा संचय भविष्यात गंभीर आरोग्यविषयक समस्या निर्माण करू शकतो. त्यामुळे गोव्याच्या सागरी परिसंस्थेवर आणि प्रामुख्याने खाण्यायोग्य सागरी जीवांवर प्रशासनाने तातडीने, कठोर आणि सातत्याने देखरेख ठेवण्याची नितांत गरज असल्याचे मत एनआयओच्या संशोधकांनी व्यक्त केले आहे.