मणिपूर आणि मिझोराममधील २५० जणांचा गट तेल अवीवमध्ये दाखल; २०३० पर्यंत संपूर्ण स्थलांतराचे लक्ष्य
तेल अवीव/ नवी दिल्ली : सुमारे २८०० वर्षांपूर्वी मध्य पूर्वेतून विस्थापित होऊन आशियात स्थिरावलेल्या 'खोयल्या यहूदी कबील्या'ची स्वगृही परतण्याची प्रक्रिया आता जलद झाली आहे. उत्तर-पूर्व भारतातील मणिपूर आणि मिझोराम राज्यांत राहणाऱ्या 'बनी मनाशे' (Bnei Menashe) समुदायाचा २५० जणांचा पहिला गट नुकताच इस्रायलमध्ये दाखल झाला. 'ऑपरेशन विंग्स ऑफ डॉन' या विशेष मोहिमेअंतर्गत पार पडलेल्या या ऐतिहासिक प्रवासाने या समुदायाच्या जीवनात एक नवा अध्याय सुरू झाला आहे.
ऐतिहासिक संदर्भांनुसार, बनी मनाशे समुदाय हा इस्रायलच्या प्राचीन मेनाशे कबील्याचा वंशज मानला जातो. सुमारे २८०० वर्षांपूर्वी हे लोक मध्य पूर्वेतून बाहेर पडले आणि इराण, अफगाणिस्तान, तिबेट व चीनमार्गे प्रवास करत भारताच्या ईशान्य भागात स्थायिक झाले. भारतात शतकानुशतके वास्तव्य केल्यानंतरही या समुदायाने आपली यहूदी संस्कृती आणि रीतिरिवाज जपून ठेवले आहेत. दरम्यानच्या काळात अनेकांनी ख्रिश्चन धर्म स्वीकारला असला, तरी आता इस्रायलमध्ये स्थायिक होताना त्यांना पुन्हा एकदा यहूदी धर्मात अधिकृतपणे प्रवेश दिला जाणार आहे. त्यानंतरच त्यांना इस्रायलचे नागरिकत्व बहाल केले जाईल.
इस्रायल सरकारने नोव्हेंबर २०२५ मध्ये 'ऑपरेशन विंग्स ऑफ डॉन'ची घोषणा केली होती. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पासाठी सुमारे ३० दशलक्ष डॉलर (अंदाजे २५० कोटी रुपये) खर्च केले जात आहेत. यामध्ये स्थलांतरितांच्या हवाई प्रवासापासून ते त्यांचे निवासस्थान, हिब्रू भाषा शिक्षण आणि धार्मिक शिक्षणापर्यंतचा सर्व खर्च सरकार उचलणार आहे. प्रधानमंत्री बेंजामिन नेतन्याहू यांनी या निर्णयाला एक महत्त्वाचा 'जिओनिस्ट' कौल म्हटले असून, यामुळे इस्रायलच्या उत्तर भागातील मानवी संसाधने अधिक बळकट होतील, असा विश्वास व्यक्त केला आहे.
इस्रायलला जाणाऱ्या या समुदायातील सदस्यांच्या मनात आनंदाचे आणि समाधानाचे वातावरण आहे. भारतात राहून धर्माचे सर्व नियम पूर्णपणे पाळणे कठीण जात असल्याचे मत अनेकांनी व्यक्त केले. आम्हाला आमच्या मूळ धर्माचे पालन संपूर्ण स्वातंत्र्याने करायचे आहे, म्हणूनच आम्ही या मायभूमीकडे परतत आहोत, अशा भावना अनेकांनी व्यक्त केल्या. २३ एप्रिल २०२६ रोजी तेल अवीवच्या बेन गुरियन विमानतळावर या पाहुण्यांचे भव्य स्वागत करण्यात आले. पारंपारिक वेशभूषेत आलेल्या या सदस्यांचे स्वागत करताना इस्रायलचे मंत्री ओफिर सोफर यांनी आपल्या घरात तुमचे स्वागत आहे, असे भावूक उद्गार काढले.
१९९० च्या दशकापासून सुरू झालेल्या या प्रक्रियेत आतापर्यंत अर्धा समुदाय इस्रायलमध्ये स्थायिक झाला आहे. ईशान्य भारतात अद्याप सुमारे ६००० नागरिक या प्रवासाची प्रतीक्षा करत आहेत. येत्या दोन आठवड्यांत आणखी दोन विमाने इस्रायलला रवाना होणार असून, २०३० सालापर्यंत संपूर्ण १० हजार सदस्यांना इस्रायलमध्ये आणण्याची सरकारची योजना आहे.
