पणजी : गोव्याच्या बहुचर्चित गोवा वैद्यकीय महाविद्यालयात (गोमेकॉ) काही महिन्यांपूर्वी उपचार घेत असलेल्या एका रुग्णाचा पाय उंदराने कुडतरल्याची अत्यंत संतापजनक आणि गंभीर घटना घडली होती. या संपूर्ण प्रकरणाची राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने अत्यंत गंभीर दखल घेत गोमेकॉ प्रशासनाला रुग्णालयातील उंदरांवर कडक नियंत्रण ठेवण्याचे सक्त निर्देश दिले आहेत. याशिवाय, रुग्णालयाच्या संपूर्ण परिसरात उच्च दर्जाची स्वच्छता राखणे, कचऱ्याची योग्य विल्हेवाट लावणे, अतिरिक्त पेस्ट कंट्रोल करणे आणि उंदरांच्या येण्या-जाण्याच्या सर्व वाटा पूर्णपणे बंद करणे अशा विविध महत्त्वपूर्ण शिफारसी आयोगाकडून करण्यात आल्या आहेत. यासंदर्भात गोमेकॉ प्रशासनाने केलेल्या कारवाईचा सविस्तर अहवाल आगामी २२ डिसेंबर २०२६ पूर्वी मानवाधिकार आयोगाकडे सादर करण्याचे स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत.
या प्रकरणी युवराज मांद्रेकर यांनी मानवाधिकार आयोगाकडे अधिकृत तक्रार दाखल केली होती. या तक्रारीमध्ये, २९ ऑगस्ट २०२६ रोजी सायंकाळी चार वाजण्याच्या सुमारास गोमेकॉच्या वॉर्ड क्रमांक तीनमध्ये उपचारासाठी झोपलेल्या एका रुग्णाला उंदराने क्रूरपणे चावा घेतल्यामुळे त्याच्या पायातून गंभीर रक्तस्राव झाल्याचे नमूद करण्यात आले होते. या गंभीर घटनेची दखल घेत आयोगाने गोमेकॉ प्रशासन आणि राज्य सरकारच्या आरोग्य सचिवांना कायदेशीर नोटीस बजावली होती. या प्रकरणाच्या सुनावणीदरम्यान गोमेकॉ प्रशासनाने या दुर्दैवी घटनेनंतर येथील उंदरांचा वाढता प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी हाती घेतलेल्या विविध उपाययोजनांची माहिती आयोगासमोर मांडली. यामध्ये प्रामुख्याने वॉर्डांच्या खिडक्यांना ऍक्रेलिक शीट बसवणे आणि रुग्णालयाची नियमित स्वच्छता करणे यांचा समावेश होता. तसेच, पणजी महानगरपालिका प्रशासनाकडून सध्या केवळ सकाळी एकदाच कचरा गोळा केला जात असल्याची माहितीही यावेळी सुनावणीत समोर आली.
सुनावणीच्या अंतिम टप्प्यात मानवाधिकार आयोगाने गोमेकॉ प्रशासनाला रुग्णालयात येणाऱ्या प्रत्येक नागरिकासाठी आणि रुग्णासाठी सुरक्षित वातावरण राखण्यात पूर्णपणे अपयश आल्याचे स्पष्ट शब्दांत म्हटले आहे. रुग्णालयासारख्या अतिसंवेदनशील ठिकाणी अशा घटना घडणे म्हणजे थेट मानव अधिकारांचे उघड उल्लंघन असल्याचे निरीक्षणही आयोगाने आपल्या आदेशात नोंदवले आहे. भविष्यात अशा प्रकारच्या निंदनीय घटनांची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी आयोगाने प्रशासन आणि राज्य सरकारला काही कडक मार्गदर्शक सूचना दिल्या आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने वॉर्डांमधील उंदरांचा उपद्रव रोखण्यासाठी रात्रीच्या वेळी विशेष आणि अतिरिक्त उपाययोजना करणे, सर्व वॉर्डांमधील उंदरांच्या येण्या-जाण्याच्या सर्व जागा सिलबंद करणे, वॉर्डांची नियमित स्वच्छता राखणे आणि या संपूर्ण कामाची वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडून काटेकोर पाहणी करणे अशा उपाययोजनांचा समावेश आहे.
तसेच, रुग्णालयात निर्माण होणाऱ्या कचऱ्याचे योग्य वर्गीकरण करणे, याविषयी रुग्णांमध्ये आणि नातेवाईकांमध्ये योग्य जागृती निर्माण करणे आणि त्यासाठी कोकणी, मराठी, हिंदी तसेच इंग्रजी अशा विविध भाषांमध्ये जनजागृतीचे फलक वॉर्डांमध्ये लावणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. आयोगाने विशेष निर्देश देताना रुग्णालय प्रशासनाला वाया गेलेले अन्न सुरक्षितपणे टाकण्यासाठी मोठ्या आकाराचे झाकणाचे कचऱ्याचे डबे वापरण्याची ताकीद दिली आहे. त्याचबरोबर, पणजी महानगरपालिकेला गोमेकॉ परिसरातील कचऱ्याची दिवसातून किमान दोन वेळा नियमित उचल करण्याचे स्पष्ट आदेश देण्यात आले आहेत, जेणेकरून कचरा साचून उंदरांचा उपद्रव वाढणार नाही.