नवी दिल्ली : कायदेविषयक आणि विधी क्षेत्रात येणाऱ्या नवीन पिढीच्या भवितव्याच्या दृष्टीने सर्वोच्च न्यायालयाने एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि मार्गदर्शक टिप्पणी केली आहे. न्यायालयात उपस्थित असलेल्या युवा वकिलांनी वरिष्ठ वकिलांच्या हाताखाली योग्य प्रशिक्षण घेतल्याशिवाय त्यांना या कामातील बारकावे, मर्यादा आणि बारकावे शिकता येणार नाहीत, असे सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे. न्यायालयात काय बोलावे आणि मुख्य म्हणजे काय बोलू नये, याची योग्य जाणीव युवा वकिलांना असणे अत्यंत गरजेचे आहे, असे न्यायालयाने अधोरेखित केले.
न्यायमूर्ती बी. व्ही. नागरत्ना आणि न्यायमूर्ती ऑगस्टीन जॉर्ज मसीह यांच्या खंडपीठाने मुंबई उच्च न्यायालयाच्या एका आदेशाशी संबंधित याचिकेवर सुनावणी करताना या महत्त्वपूर्ण टिप्पण्या केल्या. न्यायमूर्ती नागरत्ना यांनी चिंता व्यक्त करत सांगितले की, हल्ली काही तरुण वकील कायद्याची पदवी मिळवल्यानंतर कोणतेही प्रत्यक्ष प्रशिक्षण न घेता थेट स्वतःचे स्वतंत्र कार्यालय सुरू करत आहेत. ही पद्धत अजिबात योग्य नाही. आजची तरुण पिढी कमालीची महत्वाकांक्षी आहे हे समजण्यासारखे असले, तरीही वरिष्ठांच्या सहवासात राहून काम शिकल्याशिवाय या व्यवसायातील कौशल्य आत्मसात करता येत नाही. भारतीय कायदेशीर क्षेत्रातील गुरू-शिष्य परंपरा ही पिढ्यानंपिढ्या चालत आली असून, याच परंपरेमुळे वकिलीसारख्या आदरणीय व्यवसायातील उत्तम कार्यपद्धती आणि मूल्ये पुढच्या पिढीकडे हस्तांतरित होतात.
खंडपीठाने सॉफ्ट स्किल्स आणि कायदेशीर मेंटरशिपच्या महत्त्वावर विशेष भर दिला. वकिलीत केवळ पदवी किंवा पायाभूत सुविधा असणे म्हणजे हार्डवेअर असण्यासारखे आहे, परंतु दररोजच्या सरावातून सॉफ्ट स्किल्स विकसित करावी लागतात. यासाठी युवा वकिलांनी न्यायालयात प्रत्यक्ष बसून चालणारे कामकाज पाहिले पाहिजे. न्यायालयात वरिष्ठ वकील कसे युक्तिवाद करतात आणि काय चुका टाळतात, याचे निरीक्षण केल्यास नवीन वकिलांना कोणत्या चुका करायच्या नाहीत हे समजेल. न्यायालयाचे भविष्य आणि वकिलांची गुणवत्ता जपण्यासाठी हे अत्यंत आवश्यक आहे.
आपल्या सुरुवातीच्या दिवसांची आठवण सांगताना न्यायमूर्ती नागरत्ना म्हणाल्या की, तरुणपणी जेव्हा त्यांच्याकडे एखादेच प्रकरण असायचे, तेव्हा त्या मुद्दाम कडक न्यायाधीशांच्या न्यायालयात जाऊन बसत असत. यामुळे न्यायाधीशांच्या कडक शिस्तीची सवय होत असे आणि पुढे जेव्हा स्वतःचे प्रकरण त्या न्यायालयात यायचे, तेव्हा न्यायाधीशांसमोर कसे बोलावे, कसा प्रतिसाद द्यावा आणि काय टाळावे, याचे ज्ञान आधीच मिळालेले असायचे. त्यामुळे नवीन पिढीतील वकिलांनी भविष्यातील आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी ज्येष्ठांचे मार्गदर्शन, सातत्यपूर्ण सराव आणि मूल्यांवर आधारित प्रशिक्षण घेतले पाहिजे, असे न्यायालयाने स्पष्ट केले.