पणजी : तिलारी सिंचन प्रकल्पाच्या उजव्या मुख्य कालव्याची अत्यावश्यक दुरुस्ती उद्या, मंगळवार २० ऑक्टोबरपासून अधिकृतपणे सुरू होत असून हा कालवा आगामी ३१ डिसेंबरपर्यंत बंद ठेवण्यात येणार आहे. या महत्त्वपूर्ण निर्णयामुळे गोवा आणि महाराष्ट्रातील काही भागांतील पाणीपुरवठ्यावर मोठा परिणाम होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे. अनेक महिन्यांच्या अनिश्चितता आणि दोन्ही राज्यांमधील प्रशासकीय वाटाघाटींनंतर अखेर गोवा सरकारने हा कालवा बंद ठेवण्यास संमती दर्शवली आहे. महाराष्ट्राच्या हद्दीतील मुख्य कालव्यांमध्ये मागील काही काळापासून मोठ्या प्रमाणावर गळती निर्माण झाली होती, ती रोखण्यासाठी हा निर्णय घेणे अनिवार्य ठरले होते. तसेच, या उजव्या कालव्याच्या दुरुस्तीनंतर साधारण पंधरा दिवसांच्या अंतराने तिलारीचा डावा कालवाही दुरुस्तीसाठी बंद करण्यात येणार असल्याची महत्त्वाची माहिती संबंधित अधिकाऱ्यांनी दिली आहे.
महाराष्ट्रातील तिलारी प्रकल्पाचे कामकाज पाहणारे वरिष्ठ अधिकारी योगेश पाटील यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या उजव्या कालव्याच्या दुरुस्तीचे वर्क ऑर्डर जानेवारी २०२६ मध्येच जारी करण्यात आले होते. परंतु, कालवा बंद करण्याबाबत गोवा सरकारकडून अंतिम निर्णय प्रलंबित राहिल्याने प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात होण्यास उशीर झाला होता. आता ठरल्याप्रमाणे हे कालवे ३१ डिसेंबरपर्यंत बंद राहणार असून, त्यानंतर आगामी जानेवारी २०२७ च्या पहिल्या आठवड्यात तिलारीतून पुन्हा जलविसर्ग पूर्ववत सुरू होण्याची दाट शक्यता आहे. महाराष्ट्रातील दोडामार्ग तालुक्यात उभा असलेला हा तिलारी आंतरराज्य प्रकल्प गोव्याच्या दृष्टीने अत्यंत जीवनदायी मानला जातो. या प्रकल्पातील तब्बल ७३ टक्के पाणी गोव्याला पिण्यासाठी आणि सिंचनासाठी पुरवले जाते, तर उर्वरित पाणी महाराष्ट्राच्या शेतीसाठी वापरले जाते.
दुरुस्तीच्या कामाबाबत अधिक माहिती देताना योगेश पाटील म्हणाले की, सुरुवातीला गोवा सरकारने तीन महिन्यांसाठी कालवा बंद ठेवण्यास मान्यता दिली होती आणि त्यानंतर १० ऑक्टोबरची तारीख निश्चित झाली होती. मात्र आता २० ऑक्टोबरपासून उजवा कालवा बंद केला जात असला, तरी काही दिवस नियोजन आणि पूर्वतयारीत जाणार आहेत. महाराष्ट्रात यंदा शेतीसाठी पाण्याचा तुटवडा असल्याने, कालवा बंद करण्यापूर्वी स्थानिक शेतकऱ्यांना किमान १० दिवस आधी पूर्वकल्पना देणे अत्यंत गरजेचे आहे. दरम्यान, पर्यायी जलस्रोत म्हणून विकसित करण्यात आलेल्या 'साळ बंधाऱ्यात' अचानक तांत्रिक बिघाड समोर आल्याने, यापूर्वी १ ऑक्टोबर रोजी निश्चित करण्यात आलेली दुरुस्तीची तारीख पुढे ढकलत आता प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात करण्यात येत आहे.
जवळपास ३० वर्षांपूर्वी बांधण्यात आलेल्या या कालव्यांमध्ये गेल्या काही वर्षांत मोठ्या प्रमाणावर गळती आणि झीज झाली होती. या व्यापक दुरुस्ती मोहिमेअंतर्गत कालव्यांना १५ सेंटीमीटर जाडीचे मजबुतीकरण केलेले काँक्रीटचे (Reinforced Concrete) अस्तर दिले जाणार आहे. ही अत्यंत महत्त्वाची दुरुस्ती गेल्या ५ ते ६ वर्षांपासून प्रलंबित होती. तिलारीचे पाणी प्रामुख्याने गोव्यातील पेडणे-बार्देशसह आणि डिचोली तालुक्यातील काही भागांतील नागरिकांची तहान भागवते. त्यामुळे या दीर्घकालीन बंदीपूर्वी योग्य पर्यायी जलव्यवस्था उभारण्याचे मोठे आव्हान गोवा सरकारसमोर उभे ठाकले होते.