तेल अवीव : ३० सप्टेंबर रोजी दुबईहून इस्रायलची राजधानी तेल अवीवकडे जाणाऱ्या 'फ्लायदुबई' (Flight FZ1073) या आंतरराष्ट्रीय विमानात घडलेल्या थरारक आणि जीवघेण्या घटनेमागील अत्यंत धक्कादायक आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेला हादरा देणारी माहिती आता तपासातून समोर आली आहे. भारतीय वैमानिक कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्यावर कॉकपिटमध्ये चाकूने प्राणघातक हल्ला करणाऱ्या सह-वैमानिकाची ओळख ओमानचा नागरिक 'हमम अल-हमामी' अशी पटली आहे.
प्राथमिक चौकशीनुसार, हा हल्ला केवळ वैयक्तिक वादातून झालेला नसून, तो एक पूर्वनियोजित आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी कट होता. अल-हमामी हा जहाल दहशतवादी संघटना 'अल-कायदा'च्या विचारसरणीने प्रभावित झालेला होता आणि त्याचे मुख्य ध्येय हे विमान इस्रायलच्या भूमीवर कोसळवून मोठा अनर्थ घडवून आणणे हेच होते, असा खळबळजनक खुलासा तपास यंत्रणांनी केला आहे.
सौदी न्यूज एजन्सी 'अल अरेबिया इंग्लिश' आणि इस्रायलच्या 'चॅनेल १२' या आंतरराष्ट्रीय वृत्तवाहिन्यांनी दिलेल्या अहवालानुसार, हमम अल-हमामी याने ओमानबाहेर मोठा काळ घालवला होता. विशेषतः सीरियामध्ये प्रदीर्घ काळ वास्तव्याला असताना तो काही कट्टरपंथी धार्मिक नेत्यांच्या संपर्कात आला आणि तेथूनच त्याच्या डोक्यात जहाल विचारसरणीचे बीज रोवले गेले. इस्रायली आणि आंतरराष्ट्रीय तपास यंत्रणांना अल-हमामीच्या चौकशीदरम्यान त्याचे अल-कायदाशी संबंधित वैचारिक धागेदोर सापडले आहेत. 'i24NEWS' या वाहिनीने सूत्रांच्या हवाल्याने दिलेल्या माहितीनुसार, चौकशीदरम्यान अल-हमामीने स्वतः कबूल केले की, उड्डाणादरम्यान कॅप्टनवर हल्ला करून विमानाचे नियंत्रण स्वतःकडे घ्यायचे आणि ते विमान थेट इस्रायलच्या भूमीवर आदळवायचे असा त्याचा भयानक बेत होता.
या धक्कादायक वास्तवासोबतच आता आरोपीच्या भूतकाळातील वर्तनावर आणि सुरक्षेतील गंभीर त्रुटींवरही मोठे प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे. 'सीएनएन' आणि 'फॉक्स न्यूज'च्या अहवालानुसार, ओमानच्या नॅशनल एअरलाइन म्हणजेच 'ओमान एअर'ने २०२४ मध्येच अल-हमामीला वैमानिक प्रशिक्षणातून आणि उड्डाणाच्या कर्तव्यातून हटवले होते. तो इंटरनेटवर कट्टरपंथी इस्लामिक संकेतस्थळांना भेट देत असल्याची आणि संशयास्पद हालचाली करत असल्याची माहिती समोर आल्यानंतर एअरलाइनने हे पाऊल उचलले होते. त्याला उड्डाणापासून दूर ठेवून एअरलाइनमध्येच दुसरी बिगर-उड्डाण जबाबदारी देण्यात आली होती. यापूर्वी त्याने 'रॉयल एअर मॅरॉक'सोबतही काम केले होते. मात्र, अवघ्या आठ महिन्यांपूर्वीच त्याने 'फ्लायदुबई' कंपनीत प्रवेश मिळवला. ओमान एअरने त्याच्याबाबत धोक्याचा इशारा दिलेला असतानाही त्याला फ्लायदुबईत कसे सामावून घेण्यात आले आणि त्याला थेट इस्रायलला जाणाऱ्या संवेदनशील फ्लाइटवर सह-वैमानिक म्हणून ड्युटी कशी मिळाली, हा आंतरराष्ट्रीय हवाई सुरक्षेतील अत्यंत गंभीर निष्काळजीपणा मानला जात आहे.
तपासादरम्यान आरोपी अल-हमामीच्या वैयक्तिक साहित्याची झडती घेतली असता, त्याच्या सामानामध्ये 'फ्री पॅलेस्टाईन' संघटनांची पत्रके, इस्रायलविरोधी मजकूर आणि जहाल विचारसरणीचा प्रसार करणारी इतर पुस्तके आढळून आली आहेत. अल-हमामी नेहमीच पॅलेस्टाईनच्या समर्थनात आणि इस्रायलच्या विरोधात उघडपणे मतप्रदर्शन करत असल्याचेही तपासात निष्पन्न झाले आहे. यावरून हा हल्ला राजकीय व धार्मिक द्वेषातून आणि दहशतवादी हेतूने प्रेरित होऊन आखण्यात आला होता, या दाव्याला अधिक बळ मिळत आहे.
घटनेच्या दिवशी उड्डाण सुरू झाल्यानंतर सुमारे अडीच तासांनी विमानातील प्रवासी शांत असताना अल-हमामीने कॉकपिटमध्ये अचानक चाकू काढून कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्यावर हल्ला चढवला. 'फ्लाइटराडार२४' या उड्डाण ट्रॅकिंग संकेतस्थळाच्या आकडेवारीनुसार, या झटापटीदरम्यान अवघ्या एका मिनिटात विमान तब्बल ३३ हजार फुटांच्या उंचीवरून थेट १७ हजार फुटांपर्यंत खाली कोसळले. कॉकपिटमधील नियंत्रण सुटल्यामुळे विमानात मोठा थरार निर्माण झाला होता. परंतु, शरीरावर गंभीर वार झालेले असताना आणि प्रचंड रक्तस्राव होत असतानाही कॅप्टन स्मित मच्छार यांनी असामान्य शौर्य दाखवले. त्यांनी प्राणाची पर्वा न करता आरोपी सह-वैमानिकाचा सामना केला आणि अत्यंत कठीण परिस्थितीत कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यात यश मिळवले.
कॉकपिटचा दरवाजा उघडताच विमानात उपस्थित असलेले केबिन क्रू, प्रवासी आणि सुदैवाने त्याच विमानाने प्रवास करत असलेले दोन सुट्टीवरील (ऑफ-ड्यूटी) वैमानिक तातडीने आत शिरले. त्यांनी सर्व शक्ती पणाला लावून हिंसक बनलेल्या अल-हमामीला पकडले आणि बांधून ठेवले. त्यानंतर विमानाचे नियंत्रण तात्काळ हाती घेण्यात आले आणि सौदी अरेबियातील 'ताबुक' विमानतळावर विमानाचे तातडीने आपत्कालीन लँडिंग करण्यात आले. या विमानात एकूण १७४ प्रवासी आणि कर्मचारी सवार होते, ज्यामध्ये बहुतांश इस्रायली नागरिक होते. याशिवाय भारतीय, युएई आणि अमेरिकेचे चार नागरिकही यात प्रवास करत होते. कॅप्टन मच्छार यांच्या प्रसंगावधानामुळे १७४ जणांचे प्राण वाचले. गंभीर जखमी झालेल्या कॅप्टन मच्छार यांना सौदी अरेबियात प्राथमिक उपचार दिल्यानंतर एअर रुग्णवाहिकेने अबू धाबी येथील रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे, जिथे त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत.
या भीषण घटनेनंतर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मोठी खळबळ उडाली आहे. ओमान आणि इस्रायल यांच्यात कोणतेही औपचारिक राजनैतिक संबंध नसताना अल-हमामीसारख्या संशयास्पद पार्श्वभूमी असलेल्या व्यक्तीला तेल अवीवच्या उड्डाणावर कसे पाठवण्यात आले, याचा तपास इस्रायलची मुख्य गुप्तचर संस्था 'शिन बेट', 'मोसाद', इस्रायली सैन्य आणि वाहतूक मंत्रालय एकत्रितपणे करत आहेत. आरोपी अल-हमामीला सौदी अरेबियातून संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये (युएई) हलवण्यात आले असून त्याच्यावर दहशतवादाशी संबंधित गंभीर कलमांखाली गुन्हा दाखल करून कसून चौकशी केली जात आहे. भारतीय वैमानिकाच्या समयसूचकतेमुळे मोठा दहशतवादी हल्ला टळला असला तरी या घटनेने जगभरातील विमान वाहतूक सुरक्षेतील त्रुटींवर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.