इंजिनिअरिंगचे शिक्षण घेणाऱ्या आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी केंद्र सरकारच्या विविध शिष्यवृत्ती योजना. नॅशनल स्कॉलरशिप पोर्टलवर कसा अर्ज करावा, पात्रता आणि ५० हजार रुपयांपर्यंतची मदत याविषयी सविस्तर वाचा.
पणजी : आजच्या आधुनिक आणि तंत्रज्ञान प्रगत युगात इंजिनिअरिंगसारख्या व्यावसायिक शिक्षणाला अनन्यसाधारण महत्त्व प्राप्त झाले आहे. देशाच्या विकासात आणि नवोपक्रमात तांत्रिक मनुष्यबळाचा वाटा अत्यंत मोठा असतो. मात्र, अनेकदा हुशार आणि गुणवत्ताधारक विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक वाटचालीत पैशांची कमतरता हा एक मोठा अडथळा ठरतो. या समस्येवर मात करण्यासाठी आणि तळागाळातील तरुणांना उच्च शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी केंद्र सरकार आणि विविध सरकारी संस्थांनी अत्यंत महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत असलेल्या विद्यार्थ्यांचे इंजिनिअरिंगचे स्वप्न साकार करण्यासाठी सरकारतर्फे अनेक महत्त्वाकांक्षी शिष्यवृत्ती योजना राबवल्या जात आहेत. या योजनांच्या माध्यमातून पात्र विद्यार्थ्यांना दरवर्षी दहा हजार रुपयांपासून ते पन्नास हजार रुपयांपर्यंतची भक्कम आर्थिक मदत दिली जाते, ज्यामुळे शिक्षणाचा प्रचंड खर्च पेलणे सुकर होते.
या सर्व सरकारी शिष्यवृत्ती योजनांचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांना एकाच छताखाली सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. 'राष्ट्रीय छात्रवृत्ती पोर्टल' म्हणजेच नॅशनल स्कॉलरशिप पोर्टल (एनएसपी) या अत्यंत पारदर्शक आणि सोप्या ऑनलाईन प्लॅटफॉर्मच्या माध्यमातून विद्यार्थी आपल्या पात्रतेनुसार विविध योजनांसाठी थेट अर्ज करू शकतात. देशातील तांत्रिक शिक्षणात मुलींचा सहभाग वाढावा आणि त्यांना प्रोत्साहन मिळावे या उदात्त उद्देशाने अखिल भारतीय तंत्रशिक्षण परिषदेतर्फे (एआयसीटीई) 'प्रगती शिष्यवृत्ती योजना' प्रभावीपणे चालवली जाते. या अत्यंत लोकप्रिय योजनेअंतर्गत कोणत्याही तांत्रिक पदवी किंवा पदविका अभ्यासक्रमाच्या प्रथम वर्षात प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थिनींना दरवर्षी तब्बल पन्नास हजार रुपयांची आर्थिक मदत दिली जाते. ही भक्कम रक्कम थेट विद्यार्थिनींच्या बँक खात्यात जमा होत असल्याने त्यांना ट्यूशन फी, पुस्तके आणि इतर आवश्यक शैक्षणिक गरजा कोणत्याही आर्थिक ताणाविना सहज पूर्ण करता येतात.
येथे क्लिक करा : NATIONAL SCHOLARSHIP PORTAL
शारीरिकदृष्ट्या आव्हानात्मक परिस्थितींचा अत्यंत धैर्याने सामना करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी एआयसीटीईने 'सक्षम शिष्यवृत्ती योजना' सुरू करून मोठा आधार दिला आहे. ज्या विद्यार्थ्यांचे अपंगत्व चाळीस टक्के किंवा त्याहून अधिक आहे, अशा विद्यार्थ्यांना या योजनेचा थेट फायदा मिळतो. या योजनेतही दरवर्षी पन्नास हजार रुपयांची भरघोस मदत दिली जाते. याव्यतिरिक्त, देशभरातील अत्यंत हुशार विद्यार्थ्यांसाठी 'सेंट्रल सेक्टर स्कीम ऑफ स्कॉलरशिप' मोठ्या स्तरावर राबवली जाते. ज्या विद्यार्थ्यांनी बारावीच्या परीक्षेत ऐंशी टक्क्यांपेक्षा जास्त गुण मिळवले आहेत, ते या योजनेसाठी अर्ज करण्यास पात्र ठरतात. अशा गुणवंत विद्यार्थ्यांना इंजिनिअरिंगसह इतर पदवी अभ्यासक्रमांसाठी वार्षिक दहा ते वीस हजार रुपयांची शिष्यवृत्ती प्रदान केली जाते.
सामाजिक न्याय सुनिश्चित करण्यासाठी अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, इतर मागासवर्गीय आणि अल्पसंख्याक समाजातील विद्यार्थ्यांसाठी 'पोस्ट मॅट्रिक शिष्यवृत्ती योजना' एक आश्वासक पाऊल बनली आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश आर्थिक आणि सामाजिकदृष्ट्या मागास असलेल्या तरुणांना उच्च शिक्षणासाठी खऱ्या अर्थाने सक्षम करणे हा आहे. या सर्व योजनांचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांना नॅशनल स्कॉलरशिप पोर्टलवर स्वतःच्या आधार कार्डच्या मदतीने 'वन-टाइम रजिस्ट्रेशन' (ओटीआर) करणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. एकदा नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर विद्यार्थी स्वतःच्या प्रोफाईलवर लॉग इन करून आपल्या पात्रतेनुसार योग्य योजनेची अचूक माहिती घेऊ शकतात आणि अर्ज प्रक्रियेत सहभागी होऊ शकतात. या सर्वसमावेशक शिष्यवृत्ती योजनांमुळे देशातील तरुणांना आर्थिक चिंता सोडून केवळ आपल्या अभ्यासावर आणि उज्ज्वल भविष्यावर लक्ष केंद्रित करण्याची एक उत्तम संधी प्राप्त झाली आहे.
